تبلیغات
میراث زمان - مطالب مبانی نظری مرمت و معماری
تاریخ : یکشنبه 1394/03/24 | 08:28 ب.ظ | نویسنده : پیمان سلیمانی روزبهانی


صمیمیت توام با رنجی كه در زندگی در بناهای خشتی نهفته است، نمایانگر، برخورد و مقابله مردم در برابر عوامل جدی و موانع طبیعی و حتی فراز و فرود تاریخی و شرح گذشته‌های دور و نزدیكی قومی در تركیب بندی آبادی‌ها و كیفیت بناهای آن قوم است. این كه مردم در گذشته چگونه به طبیعت اطراف خویش با خاك، سنگ، چوب و مصالح دیگر انس و الفت گرفته و آنها را تا چه حد تحت اختیار خویش درآورده‌اند در خور تامل و تفكر است. عوامل بسیار دست در دست هم داده تا ذوق و توان استفاده بهتر از مصالح طبیعی را به قومی بدهد كه با دقت و شكیبایی تمام، به این ابزارها شکل بدهد و آنها را به دلخواه خویش درآورد و به بهترین حالت از آنها استفاده كند. امكانات محدود و نیازهای متنوع، فكرها را به كار انداخته تا از ساده‌ترین مواد طبیعت یعنی خاك زیباترین ترکیب ها را به وجود آوردند و چه دلنشین است که فقط خاک در قالب چینه‌های روی هم نهاده و خشت‌های مكعبی این گونه سطوح و حجم‌های چشم‌نواز را به وجود آورد. خشت تجربه نسل‌های گذشته مرحوم پیرنیا در بررسی ویژگی‌های معماری ایران به استفاده از مصالح بوم آورد اشاره می‌كند یا به عبارت ساده‌تر استفاده از مواد و مصالح بومی هر محل را یكی از خصوصیات و توفیق‌های معماری ایرانی اعلام می‌كند. معماری خشتی ایران كه حداقل از تاریخی نزدیك به 9 هزار سال برخوردار است یكی از جذاب‌ترین پدیده‌های معماری ایران محسوب می‌شود. خشت تجربه ارزشمند نسل‌های گذشته است. امروز اگر چه استفاده از مصالح جدید باعث عقب‌نشینی خشت در معماری ایران شده اما با این وجود هنوز بخشی از جوامع روستایی ایران همچنان از خشت استفاده می‌كنند و این به دلیل ویژگی‌های خاص این مصالح است. ارزانی، دسترسی ساده به مواد و مصالح در هر نقطه از كشور سبب شده كه در جوامع متوسط ایران همواره از خشت استفاده كنند كه خود بیانگر خصوصیات طبقات اجتماعی ایران است. زیرا طبقات مرفه‌تر و دولتیان سنگ و آجر را ترجیح می‌دادند. افزون بر این استفاده از خشت با اعتقادات توده‌های مردم نیز در ارتباط است. خشت به دلیل داشتن تاریخ مصرف بین 50 تا 70 سال با عمر متوسط جامعه ایرانی برابری می‌كند و از این نظر خشت به ناپایداری و بی‌اعتنایی جهان مادی تاكید دارد. خشت نه تنها در ایران به عنوان یك مصالح ساختمانی همواره مورد توجه بوده و با اقلیم و تغییرات درجه حرارت سازگار است، بلكه به دلیل فیزیك خاص آن و موادی كه با گل تركیب می‌شوند تا به صورت خشت درآیند در ایجاد تعادل حرارتی در محیط‌های مسكونی از اهمیت ویژه‌ای برخوردارند. خشت علاوه بر این كه از جهات گوناگون اهمیت دارد در شناخت سیر تحول و تكامل معماری ایرانی نیز از جایگاه قابل توجهی برخوردار است و در واقع شاخص ارزشمندی در جهت شناخت و اصل ادوار تكامل زندگی در ایران است و با مشخص شدن شكل خشت‌های موجود در لایه‌های باستانی و باستان‌شناسی، سیر تكامل معماری نیز روشن می‌شود. بررسی‌های كارشناسی نشان می‌دهد انواع گوناگون خاك برای ساختن خشت و آجر مناسب بوده و از قدیم در بین‌النهرین و ایران به كار می‌رفته است. برخی از مواد خاكی از پوسیدن سنگ‌های درونی یا سنگ رس به دست آمده و گل حاصل از آن دارای انعطاف‌پذیری بیشتری در معماری است. انعطاف‌پذیری خشت منجر به شكل‌گیری انواع گوناگون معماری خشتی در شهرهای ایران شده است. و از سوی دیگر جدا از ویژگی‌ها و مزایای مصالح خشتی یكی از عوامل اصلی كه در كاربرد خشت و آجر به عنوان مصالح اصلی بنایی در برخی از مناطق ایران و بین‌النهرین تاثیر داشته كمبود سنگ مناسب در این مناطق بوده كه شرایط را برای ساخت خشت و آجر و كاربرد آنها در ساختمان سازی مهیا می‌كرده است. بر همین اساس از دوران‌های پیشین مصالح خاكی در این مرزها به كار گرفته شده و هیچ گاه نیز از روایی آنها كاسته نشده است.


منبع: 1. مجموعه مقالات اولین كنگره تاریخ معماری و شهرسازی ایران ارگ بم.

         2. پروژه مرمت تخت جمشید خانم پیلیا انتشارات انجمن آثار ملی ایران.




طبقه بندی: اقلیم و معماری، مبانی نظری مرمت و معماری،

تاریخ : یکشنبه 1394/03/24 | 08:23 ب.ظ | نویسنده : پیمان سلیمانی روزبهانی


 1.درون‏گرایی
      درون‏گرایی مفهومی است كه به صورت یك اصل در معماری ایران وجود داشته وبا حضوری آشكار،به‏صورت‏های متنوع،قابل درك و مشاهده است.
 ویژگی معماری غیرقابل انكار آثار و ابنیه‏ای مانند خانه،مسجد،مدرسه،كاروانسرا،حمام و غیره مربوط به خصوصیت درون‏گرایانه آن است كه ریشه‏ای عمیق در مبانی و اصول اجتماعی-فلسفی این سرزمین دارد.
 با یك ارزیابی ساده می‏توان دریافت كه در فرهنگ این نوع معماری،ارزش واقعی به جوهر و هسته باطنی آن داده شده است و پوسته ظاهری،صرفاً پوششی مجازی است كه از حقیقتی محافظت می‏كند و غنای درونی و سربسته آن تعیین‏كننده جوهر و هستی راستین بنا است و قابل قیاس با وجوهات و فضای بیرونی نیست.
 درون‏گرایی در جستجوی حفظ حریم محیطی است كه در آن شرایط كالبدی با پشتوانة تفكر ،تعمق و عبادت به منظور رسیدن به اصل خویش و یافتن طمأنینه خاطر و آرامش اصیل در درون ،به نظمی موزون و متعالی رسیده است.
 به طور اعم وبر اساس تفكر شرقی و در سرزمین‏های اسلامی،جوهر فضا در باطن است و حیات درونی،به وجود آورنده اساس فضا است.
 امر نوجه به مسائل درونی بر اساس فرهنگ،نوع زندگی،آداب و رسوم و جهان‏بینی شكل گرفته است كه همراه با مسائل محیطی،جغرافیایی و اقلیمی معنای نهایی خود را به دست آورده است. معنایی كه از فطرت خود انسان نشأت گرفته است.
2.مركزیت
      ویژگی موازی با مسأله درون‏گرایی،مركزیت در فضای معماری است. سیر تحول عناصر پراكنده(كثرت‏ها)به وحدت مركزی در اغلب فضاهای معماری دنیای اسلام به چشم می‏خورد. حیاط خانه‏ها،مساجد،مدرسه‏ها و كاروانسراها هسته‏های تشكیل دهنده این تفكر و رساندن عناصر عملكردی یا جزئیات.میانه و دور به مركز جمع‏كننده تنوع‏ها و گونه‏گونی‏ها می‏باشند. این فضای درونی مركزی كه گاه می‎تواند چیزی غیر از حیاط مركزی باشد تنظیم‏كننده تمام فعالیت‏ها بوده و اصل و مركز فضا را در قسمتی قائل است كه نقطه عطف و عروجی استثنایی در آن رخ می‏دهد.
3.انعكاس
     در اغلب فضاهای معماری ایران منظره كلی حاصل از شكل‏گیری عناصر كالبدی،به وجودآورنده كلیتی بصری است كه اجزای آن در قالب محوربندی‏های حساب‏شده و منظم،چارچوبی را تشكیل می‏دهند كه درآن موضوع شكل و تصویر به كمال می‏رسد. اجزاء تركیبی در محورهای افقی و عمودی همواره رشد صعودی داشته و به منظور دستیابی به مركزیت دید(تصویر)خط حركت عمودی در فضاهای باز به طرف آسمان ونور تنظیم می‏شود كه پیوند معماری،نور،آسمان و انعكاس را به عنوان نتیجه بصری به دست می‏دهد. بهترین نمونه‏های این شكل‏گیری منظم از طریق انعكاس را می‏توان در آینه‏های مابعدالطبیعی مساجد چهار ایوانی ایرانی دانست.
 انسان در گردش محوری خود به طرف جهات مختلف این كلیت فضایی منسجم را حس می‏كند كه گویای نظام فكری منظمی است كه در آن ،مركزیت فضا و زمین در مركزیت(توحید)آشتی‏دهنده عوامل اتصال زمین و آسمان است.
 در مركز مساجد چهار ایوانی،سطح آب از لحاظ بصری به عنوان آینه انعكاس‏دهنده،نه فقط بدنه‏های اطراف را معرفی می‏كند،بلكه به علت موقعیت استثنایی خود (مركز) تمثیل داستان آسمانی منعكس در تلألؤهای آب به عنوان تصاویر‏برگردان حاضر ولی غیرمادی از زندگی انسان‏ها در میل به حقیقتی بالاتر و جاویدان است.

منبع: www.iranmehraz.ir




طبقه بندی: سبك شناسی معماری ایران، مبانی نظری مرمت و معماری،

تاریخ : چهارشنبه 1393/09/19 | 08:32 ب.ظ | نویسنده : پیمان سلیمانی روزبهانی

Conservation and management Places of cultural significance should be safeguarded and not put at risk or left in a vulnerable state.
Australia ICOMOS؛Guidelines to the Burra charter Place means site, area, land, landscape, building or other work, group of buildings or other works, and may include components, contents, spaces and views.
Cultural significance means aesthetic, historic, scientific, social or spiritual value for past, present or future generations.
Fabric means all the physical material of the place including components, fixtures, contents, and objects.
Conservation means all the processes of looking after a place so as to retain its cultural significance.
Maintenance means the continuous protective care of the fabric and setting of a place, and is to be distinguished from repair. Repair involves restoration or reconstruction.
Preservation means maintaining the fabric of a place in its existing state and retarding deterioration.
Restoration means returning the existing fabric of a place to a known earlier state by removing accretions or by reassembling existing components without the introduction of new material.
Reconstruction means returning a place to a known earlier state and is distinguished from restoration by the introduction of new material into the fabric.
Adaptation means modifying a place to suit the existing use or a proposed use.

A History of Architectural Conservation

J. Jokilehto

 

 




طبقه بندی: مبانی نظری مرمت و معماری،

تاریخ : شنبه 1393/09/1 | 11:48 ب.ظ | نویسنده : پیمان سلیمانی روزبهانی

قانون الحاق یک تبصره به ماده 26 قانون نوسازی و عمران شهری مصوب 7/9/1347 در تاریخ 11/11/1355
تبصره 5-خانه ها و اماکنی که در تصرف یا مالکیت اشخاص حقیقی یا حقوقی ست و طبق قانون حفظ آثار ملی در فهرست آثار ملی ثبت شده باشند در صورتی که محل کسب نباشند از پرداخت عوارض معاف می باشند.
لایحه قانونی راجع به جلوگیری از انجام اعمال حفاری های غیر مجاز و کاوش به قصد به دست آوردن اشیاء عتیقه و آثار تاریخی که بر اساس ضوابط بین المللی مدت یکصد سال یا بیشتر از تاریخ ایجاد یا ساخت آن گذشته باشد-مصوب 2/2/1358
 
ماده واحده-نظر به حفظ ذخایر متعلق و مربوط به میراث های اسلامی و فرهنگی و لزوم حفظ و حراست این میراث ها از نقطه نظر جامعه شناسی و تحقیقات علمی و فرهنگی و تاریخی  و نظر به جلوگیری از غارت و صدور این ذخایر ارزنده به خارج از کشور که طبق مقررات مملکتی و بین المللی منع شده است ماده واحده ذیل تصویب می شود:
1-انجام هر گونه کاوش به قصد به دست آوردن اشیاء عتیقه و آثار تاریخی مطلقاً ممنوع است و مرتکب به حبس تأدیبی از 6 ماه تا 3 سال و ضبط اشیای مکشوفه و آلات و ادوات حفاری به نفع بیت المال محکوم می شود.
2- در صورتی که اشیای مذکور در این قانون بر حسب تصادف کشف شود، کاشف مکلف است آنها را در اسرع وقت آنها را به نزدیکترین اداره فرهنگ و آموزش عالی ارائه دهد.
3-منظور از اشیاء عتیقه اشیایی است که بر طبق ضوابط بین المللی یک صد سال یا بیشتر از عمر آنها گذشته باشد.
4-اشخاصی که اشیاءمشکوفه را بر خلاف ترتیب مقرر در این قانون به معرض خرید و فروش بگذارند به مجازات مقرر در بند یک محکوم خواهند شد.
قانون تشکیل سازمان میراث فرهنگی کشور-10/11/64
در سال 1361 بر اساس تصمیم هیئت دولت قرار بود که آن بخش از فعالیت های وزارت فرهنگ و آموزش عالی که دارای جنبه آموزش عالی و تحقیقات است ، انتخاب و به وزارتخانه ای مستقل تبدیل گردد و بخش دیگر که متعلق به وزارت فرهنگ و هنر سابق بود به وزارتخانه جدیدالتاسیسی به نام ارشاد اسلامی ملحق شود. این وزارتخانه خود شامل بخش های باقیمانده از وزارتخانه ای به نام جهانگردی و اطلاعات بود که ارکان تبلیغاتی زمان شاه محسوب می شد.
پس از پایان یافتن امر انتقال مهمترین تکلیفی که پیش رو بود از این قرار بود:الف)فراهم نمودن شرایط بهتر برای حفاظت از آثار ، ب) آماده ساختن بیشتر ذهن مسئولین برای توجه بیشتر به میراث فرهنگی ، ج) فراهم نمودن زمینه ایجاد سازمان جدید. ظرف چند سال اول انقلاب و بروز جنگ از یک سو زمینه برای تخلف از قوانین حفاظت فراهم شده بود و از سوی دیگر جلوگیری از این تخلفات به دلایل متعدد دشوار بود.
تکلیف دومی که باید به انجام می رسید جلب نظر مسئولین کشور اعم از قوه مقننه ، مجریه و قضائیه به اهمیت آثار تاریخی بود. این موضوع از این جهت اهمیت داشت که اولا صرفنظر از آگاهیهایی که ممکن بود افراد در اثر مطالعات شخصی نسبت به اهمیت آثار پیدا کرده باشند اطلاع  زیادی از ارزش آثار در جامعه وجود نداشت ثانیا مسائل عدیده ای که برای انتظام امور جامعه پس از انقلاب وجود داشت فرصتی را برای توجه به این امور باقی نمی گذاشت و ثالثا درگیری ایران در جنگی وسیع و همه جانبه (نظامی- سیاسی-اقتصادی) توجه ها را به سایر امور به حداقل ممکن سوق می داد.در این شرایط بود که حوزه میراث فرهنگی باید چنان درکی از ارزش های آثار در سطح مسئولین و جامعه ایجاد می نمود که او را اولا در تجدید حیات خود در جامعه نوین اسلامی کمک نموده و ثانیا فشار هایی که در اثر : الف) تصویر ایجاد شده از آثار در قبل از انقلاب، ب) تطبیق خود با شرایط نوین اجتماعی، ج) پاسخگویی به ایجابات بوجود آمده در اثر انقلاب، و د) مقابله با عوارض ناشی از جنگ باید تحمل می کرد تعدیل نماید.
سومین تکلیفی که در این مقطع باید به انجام می رسید ایجاد سازمانی جدید برای میراث فرهنگی بود.دلایل ضرورت چنین اقدامی به دلایل زیر است:
کسب تایید از مجلس شورای اسلامی
کسب استقلال نسبی
تثبیت پژوهشی بودن فعالیت های میراث فرهنگی
جامعیت بخشیدن به مسئولیت ها و اختیارات سازمان
تجدید نظر در شکل تشکیلاتی
تقویت روحیه پرسنل
تا بدین جا گر چه بیش از شش سال طول کشید، دو هدف اصلی یعنی تجمیع تمام فعالیت های میراث فرهنگی زیر یک چتر و ایجاد سازمانی مستقل برای آن به نتیجه رسیده بود. حال باید در استقرار:الف) ارزش های میراث فرهنگی در جامعه، ب) سازمان تازه بنیاد، و ج) قوانین مربوط به این امر تلاش می شد.بین این عوامل رابطه ای متقابل وجود داشت،به عنوان مثال تثبیت بیشتر ارزش های میراث فرهنگی،استقرار بیشتر سازمان و امکان وضع و اجرای قوانین مربوطه را تسهیل می کرد.سازمان استقرار یافته می توانست بهتر از این ارزش ها را در جامعه مطرح و از اجرای قوانین دفاع نماید. وضع و اجرای قوانین خود به معنی استقرار ارزشهای آثار و سازمان مربوط به آن بود.(حجت،1385)
ماده واحده-یه وزارت فرهنگ و آموزش عالی اجازه داده می شود به منظور:
الف:مطالعه و تحقیق در آثار گذشتگان جهت معرفی ارزش های نهفته در آنها،
ب:انجام پژوهش های باستان شناسی و مردم شناسی و هنر های سنتی،
ج:بررسی، شناسایی، ثبت و حفاظت  آثار ارزشمند منقول و غیر منقول فرهنگی تاریخی کشور،
د:تهیه و اجرای طرح های لازم به منظور تعمیر و احیای آثار، بناها و مجموعه های با ارزش فرهنگی-تاریخی
از ادغام واحد های مشروحه زیر، سازمانی به نام سازمان میراث فرهنگی کشور به صورت سازمانی وابسته به خود تشکیل دهد.
1-مرکز باستان شناسی ایران
2-اداره کل هنر های سنتی
3-مرکز و موزه مردم شناسی
4-دفتر آثار تاریخی
5-موزه ایران باستان
6-اداره حفظ میراث فرهنگی شهرستانها
7-اداره کل موزه ها
8-اداره کل بناهای تاریخی
9-اداره کل کاخ ها
10-سازمان ملی حفاظت آثار باستانی
11-اداره کل بیوتات (کاخ گلستان)
قانون اساسنامه سازمان میراث فرهنگی کشور
ماده 1-تعریف:میراث فرهنگی شامل آثار باقی مانده از گذشتگان است که نشانگر حرکت انسان در طول تاریخ می باشد و با شناسایی آن زمینه شناخت هویت و خط حرکت او میسر می گردد و از این طریق زمینه های عبرت برای انسان فراهم می آید.
ماده 2-هدف:عبرت از حرکت فرهنگی انسان و بقا و رقای هویت و شخصیت جامعه.
ماده3 -وظیفه سازمان در زمینه میراث فرهنگی، شامل پژوهش، نظارت، حفظ و احیا و معرفی ست، در زمینه های:
باستان شناسی، مردم شناسی، هنر های سنتی، ثبت آثار منقول و غیر منقول فرهنگی، انجام امور حقوقی میراث، حفاظت و تعمیرو احیای آثار و ابنیه، تعیین حریم محوطه های تاریخی، معرفی آثار از طریق موزه ها و نمایشگاه ها، ایجاد مرکز اسناد و مدارک میراث فرهنگی کشور،  تهیه دایره المعارف آثار و ابنیه تاریخی ایران و...
ماده 4-ارکان سازمان:سازمان دارای دو رکن است:(1)شورای سازمان (2) رئیس سازمان
ماده 5-شورای سازمان:به منظور هماهنگی بیشتر در امور مربوط به سازمان در سطح کشور، شورای سازمان متشکل از هشت عضو به شرح زیر تشکیل می گردد:
1-وزیر فرهنگ و آموزش عالی (رئیس شورا)
2-وزیر فرهنگ و ارشاد
3-وزیر کشور
4-وزیر دادگستری
5-وزیر امور خارجه
6-وزیر مسکن و شهرسازی
7-مدیر عامل سازمان صدا و سیما
8-رئیس سازمان (دبیر شورا)
ماده 6-وظایف شورا:وظایف شورای سازمان به قرار زیر است:
1-تعیین خطی مشی و سیاست های کلی، بر اساس قانون تشکیل سازمان میراث فرهنگی کشور و اساسنامه سازمان.
2-بررسی گزارش های فعالیت های سازمان و اظهار نظر پیرامون چگونگی آن.
ماده 7-رئیس سازمان:با حکم وزیر فرهنگ و آموزش عالی منصوب می شود.
ماده 8-واحد های سازمان در کشور با نظر وزیر فرهنگ و آموزش عالی در هر نقطه از کشور که ایجاب نماید دایر کند.  
ماده 9-از تاریخ تصویب این قانون کلیه قوانین و مقررات مغایر ملغی است.
لایحه قانونی راجع به کاخ های نیاوران وسعد آباد و نحوه ارزیابی و نگهداری اموال مربوطه مصوب 23/2/1359
ماده 1-کلیه کاخ های نیاوران و سعد آباد با محوطه تأسیسات آن جهت ایجاد موزه و پارک در اختیار وزارت فرهنگ و آموزش عالی قرار می گیرد.
ماده 2-کلیه اموال موجود درکاخ های فوق الذکر مورد رسیدگی و ارزیابی قرار گرفته و قیمت هر یک را مشخص و به ترتیب زیر عمل خواهد نمود:
الف:کلیه اشیاء عتیقه جهت حفظ و نگهداری در موزه ها تحویل وزارت فرهنگ و آموزش عالی می گردد.
ب:کلیه اشیای که قیمت آنها از ده میلیون ریال بیشتر است جهت حفظ و نگهداری تحویل خزانه بانک مرکزی می گردد.
ج:کلیه اشیای که بهای آنها کمتر از یک میلیون ریال است و نگهداری آنها در موزه مصلحت نمی باشد برای مصارفی که بعداً تعیین خواهد شد به طور امانت نگهداری می شود.
د:کلیه فرش هایی که بهای آنها بیش از یک میلیون ریال باشد در موزه ها نگهداری می شوند.
قانون اراضی شهری مصوب 22/6/1366
ماده 9-وزارت مسکن و شهرسازی موظف است زمین های مورد نیاز برای امر مسکن و خدمات عمومی را از زمین های بایر و دایر شهری تأمین نماید. در بند آخر این ماده وزارت مسکن موظف به حفاظت ازمیراث فرهنگی کشورمی گردد.
اصل 83 از قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران
بناها و اموال دولتی که از نفایس ملی باشد، قابل انتقال به غیر نیست مگر با تصویب شورای ملی، آن هم در صورتی که از نفایس منحصر به فرد نباشد.
ماده 26 از قانون مدنی ایران
اموال دولتی که معد است برای مصالح عمومی یا انتفاعات عمومی قابل تملک خصوصی نیست.از آن جمله است موزه ها و آثار تاریخی
موادی از قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) مصوب 8/5/70 و 2/7/75
ماده 558-هر کس به تمام یا قسمتی از ابنیه ، اماکن یا محوطه های ثبت شده در فهرست آثار ملی خرابی وارد آورد علاوه بر جبران خسارت وارده به حبس از یک تا ده سال محکوم می شود.
ماده559-هر کس اشیاء، لوازم، مصالح و قطعات آثار فرهنگی – تاریخی تحت نظارت و حفاظت دولت را سرقت نماید یا پنهان نماید علاوه بر استرداد آن به حبس از یک تا پنج سال محکوم است.
ماده560-هر کس اقدام به عملیات متزلزل کننده در محدوده و حریم آثار تاریخی نماید علاوه بر رفع آثار تخلف پرداخت خسارت وارده به حبس از یک تا سه سال محکوم می شود.
ماده 561-هرگونه اقدام به خارج کردن اموال تاریخی-فرهنگی از کشور علاوه بر استرداد اموال به حبس از یک تا سه سال و پرداخت جریمه معادل دو برابر قیمت اموال موضوع قاچاق محکوم می گردد.
ماده 562-هر گونه کاوش به قصد به دست آوردن اموال تاریخی-فرهنگی ممنوع بوده و مرتکب به حبس از شش ماه تا سه سال و ضبط اشیاء مکشوفه به نفع سازمان میراث فرهنگی کشور و آلات ادوات حفاری به نفع دولت محکوم می شود.
ماده563-هر کس به اراضی ثبت در فهرست آثار ملی که مالک خصوصی ندارند تجاوز نماید به شش ماه تا دو سال حبس محکوم می شود.
ماده 556-هر کس بدون اجازه سازمان میراث فرهنگی اقدام به مرمت آثار ثبت شده در فهرست آثار ملی نماید به حبس از شش ماه تا دو سال و پرداخت خسارت وارده محکوم می گردد.
ماده 566-هرکس بدون اجازه از سازمان میراث فرهنگی نسبت به تغییر نحوه استفاده از آثار ثبت شده در فهرست آثار ملی اقدام نماید، علاوه بر رفع آثار تخلف و جبران خسارت وارده به حبس ازسه سال تا یک ماه محکوم می شود.
ماده567-در کلیه جرایم مذکور سازمان میراث فرهنگی یا کلیه دوایر دولتی بر حسب مورد، شاکی یا مدعی خصوصی محسوب می شوند.
قانون معافیت ابنیه و اماکنی که در زمره آثار ملی ثبت گردیده اند از پرداخت عوارض شهرداری مصوب 2/12/1371
ماده واحده-کلیه ابنیه و اماکن و محوطه های تاریخی ثبت شده در فهرست آثار ملی کشور و همچنین موزه های تحت پوشش سازمان مذکور از پرداخت کلیه عوارض شهرداری معاف می باشند.
مقررات صادرات، واردات و امور گمرکی مناطق آزاد مصوب 19/2/ 1373 شورای عالی مناطق آزاد تجاری-صنعتی
خروج اشیای عتیقه، کتاب های خطی و قدیمی، آثار فرهنگی اصیل و انواع سکه مجاز نیست.
قانون امور گمرکی
ممنوع الصدور ها:
ماده 44:صدور اشیای عتیقه و باستانی از کشور ممنوع است، مگر با اجازه وزارت فرهنگ و هنر.
قانون برنامه سوم توسعه
قانون برنامه 5 ساله بر اساس بند 3 از ماده 1 قانون برنامه و بودجه مصوب 10/12/1351  برنامه جامعی است كه برای مدت پنج سال تنظیم و به تصویب مجلس می‌رسد و ضمن آن هدفها و‌سیاستهای توسعه اقتصادی و اجتماعی طی همان مدت مشخص می‌شود.
موادی از این قانون که در ارتباط با میراث فرهنگی کشور می باشد بدین قرار است:
ماده 156-به منظور استفاده از توانمندیهای شوراهای اسلامی شهر و روستا در انجام امور دینی و فرهنگی، شوراهای مذکور علاوه بر وظایف مصرحه در قانون تشکیل آنها موظف به انجام وظایف ذیل هستند.
الف:بررسی مشکلات فرهنگی و ارائه پیشنهاد های لازم به مسئولان و مراجع ذی ربط.
ب:مساعدت در حفظ و نگهداری بناهای فرهنگی
ج:همکاری در حفاظت از ابنیه و آثار تاریخی و فرهنگی و بافت ها و محوطه های فرهنگی، تاریخی و ممانعت از تغییر کاربری آنها.
ماده 165:به منظور حفظ و حراست از میراث فرهنگی کشور اجازه داده می شود:
الف: با  اخذ اجازه از ستاد فرهنگی کل نیروهای مسلح، یگان پاسداران میراث فرهنگی کشور را زیر نظر سازمان مزکور تشکیل دهد.
ب:کلیه جرایم اخذ شده از حفاری های غیر مجاز و اموال تاریخی و فرهنگی به در آمد عمومی واریز گردد.
ماده 166:در خصوص مرمت و احیای بافت ها و بناهای تاریخی اقدامات ذیل انجام شود:
الف:رئیس سازمان میراث فرهنگی کشور در شورای عالی شهرسازی و معماری ایران عضویت می یابد.
ب:در شهر های دارای بافت تاریخی ارزشمند که حدود آن اعلام شده ، به منظور انجام امور مربوط به حفاظت از بافت تاریخی اینگونه شهر ها، ساز و کار مدیریتی مناسب در شهرداریهای وذکور ایجاد می گردد.
ج:شوراهای شهر درصدی از درآمد شهرداری هر شهر را متناسب با نیاز بافت های تاریخی آن شهر در اختیار مدیریت ذی ربط در شهرداری قرار می دهند در جهت مرمت بناها، مجموعه ها و بافت های تاریخی.
د:حفظ بافت قدیمی و سنتی منطقه جماران طبق نقشه و طرح مصوب شورای عالی شهرسازی و تبدیل آن به مجموعه ای فرهنگی و خدماتی برای زائران و گردشگران
قانون برنامه چهارم توسعه
قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادی،اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران دارای حدود 6 بخش،15 فصل و 227 ماده (161+66 ماده از برنامه سوم ) و آیین نامه های اجرایی که از برنامه سوم گرفته شده میباشد.
درحدود 5 درصد از متن این قانون به واژه میراث فرهنگی و کمتر از آن به بحث میراث فرهنگی پرداخته شده است.
ماده 104- بند ح- حمایت یا مشارکت با هنرمندان و مجموعه دارانی که قصد ایجاد موزه شخصی آثار هنری خویش و یک کتابخانه را دارند از جمله استفاده از فضاهای دولتی به صورت امانی با همکاری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، وزارت مسکن و شهرسازی، کلیه شهرداریها و سایر دستگاهای اجرایی ذی ربط.
ماده 109- بند الف- حمایت از پژوهش های علمی و بین رشته ای در زمینه ایران شناسی و گذشته طولانی تاریخی و تدوین گزارش ها و کتاب های لازم در سطوح مختلف عمومی ، آموزشی و پژوهشی.
بند ب- بررسی و گرد آوری نظام یافته تاریخ شفاهی ،گویش ها و لهجه ها ، آداب و رسوم عناصر فرهنگ ملی و بومی.
 بند ه- تقویت تعامل فرهنگ ها و زبان های بومی با فرهنگ و میراث معنوی ملی.
بند و- شناسایی، تکریم و معرفی مفاخر.
بند ز- شناسایی اصول و ضوابط شکل گیری معماری ایرانی-اسلامی در شهر ها و روستا های کشور.  
ماده 113- بند الف- طرح کاربرد نماد ها و نشانه ها و آثار هنری ایرانی و اسلامی در معماری و شهر سازی و سیمای شهری.

قانون الحاق جمهوری اسلامی ایران به پروتکل دوم کنوانسیون 1954 میلادی (1333 هجری شمسی) لاهه در خصوص حمابت از اموال فرهنگی در صورت بروز مخاصمه مسلحانه-مصوب 5/4/1380 مجلس شورای اسلامی
قانون الحاق دولت جمهوری اسلامی ایران به کنوانسیون موسسه بین المللی یکنواخت سازی حقوق خصوصی پیرامون اشیاء فرهنگی مسروقه یا غیر قانونی خارج شده.- مصوب 30/5/1379 مجلس شورای اسلامی

منبع: مجموعه قوانین، مقررات، آیین نامه ها، بخشنامه ها و معاهدات میراث فرهنگی کشور، یونس صمدی، سازمان میراث فرهنگی کشور، اداره کل آموزش، انتشارات و تولید فرهنگی





طبقه بندی: مبانی نظری مرمت و معماری،

تاریخ : شنبه 1393/08/24 | 07:54 ب.ظ | نویسنده : پیمان سلیمانی روزبهانی

از اداره عتیقات تا اداره کل باستان شناسی
با تصویب قانون عتیقات توسط مجلس اداره عتیقات که چندی پیشی به صورت شعبه عتیقات با شعبه انطباعات ادغام شده بود، مجدداً به صورت یک سازمان مستقل به نام "اداره عتیقات" تابع وزارت معارف گردید. هرچند تا تاریخ 29 دی ماه 1313 شمسی هنوز عنوان رسمی این اداره با اداره انطباعات در مراسلات اداری اشتباه می شده است.
پس از رسمیت یافتن اداره عتیقات به عنوان یک سازمان قانونی، آقای گدار که از آغاز سال 1308 رسماً به خدمت دولت ایران استخدام شده بود در این اداره مشغول انجام وظیفه گردید. دامنه فعالیت آقای گدار بسیار گسترده بود و شامل تقریباً کلیه زمینه های در رابطه با باستان شناسی اعم از قسمت عملی و آموزشی می شده است.
تأسیس موزه در ایران
" در سال 1295 ه.ش برای نخستین بار به همت شخصی به نام مرتضی خان ممتاز الملک مجموعه ای از اشیاء مختلف ترتیب داده می شود و در محل مخصوص نگهداری می شود که آنرا حوزه ملی می خواند. برای موزه نظام نامه ای نوشته می شود و برای اشیاء کاتالوگی تهیه می گردد. تأسیس موزه ملی در ایران را توسط مرتضی خان ممتازالملک که رسماً و قانوناً قسمتی از تشکیلات وزارت معارف و اوقاف و صنایع مستظرفه را تشکیل می داد باید آغاز ایجاد سازمان وسیع و گسترده ای دانست که در تشکیلات سازمان یافته علمی و اداری امروز کشور تحت عناوین مختلف در زمینه های تحقیقاتی و پژوهشی و باستان شناسی مشغول فعالیت هستند." (ملک شهمیرزادی، 1364، ص 137)
آقای آندره گدار که در اثر لغو امتیاز نامه سال 1900 میلادی در سال 1308 شمسی رسماً به استخدام دولت ایران درآمده بود در سال 1312 شمسی به یکی از تعهدات خود عمل و ساختمان موزه ای نوبنیاد را که نقشه آنرا نیز خود طراحی کرده بود در محل فعلی موزه ایران باستان آغاز نمود. بنای ساختمان به معماری حاج عباسعلی معمارباشی به اتمام رسید و در سال 1315 اشیاء موزه ملی از عمارت مسعودیه به این ساختمان انتقال داده شد. در سال 1316 شمسی این موزه رسماً به نام "موزه ایران باستان" افتتاح گردید و قسمت اداری اداره عتیقات نیز به این ساختمان انتقال یافت.
قانون اوقاف
در سال 1314 قانون اوقاف به تصویب مجلس رسید. بر طبق تبصره 2 ماده 9 آن نیم عشر عایدات حق و النظاره اوقافی به مصرف ساختمان و تعمیرات ابنیه تاریخی و مرمت مدارس قدیمه و اماکن و آثار مقدسه ملی می رسد.
کنگره بین المللی هنر و باستان شناسی ایران
از دیگر اتفاقات قابل توجه آغاز برگزاری کنگره بین المللی هنر و باستان شناسی ایران از سال 1305 است که به ابتکار پروفسور پوپ آمریکایی پایه گذاری شد و هر چهار سال یکبار در نقطه ای از جهان تشکیل جلسه می داد.
قانون راجع به وظایف و اختیارات استانداران مصوب 1339
ماده 13-صدور دستور لازم جهت تهیه موزه شهر و اهتمام در حفظ آثار ملی تاریخی و باستانی با همکاری انجمن آثار ملی.
ماده14-صدور دستور های مربوط به ثبت آثار ملی
موادی از قانون شهرداری مصوب 11/4/1344
ماده 102-قانون شهرداری (مواد الحاقی)
اگر در موقع طرح و اجرای برنامه های مربوط به توسعه معابر و تأمین سایر احتیاجات شهری به آثار باستانی برخورد شود شهرداری مکلف است موافقت وزارت فرهنگ و هنر را قبلاً جلب نماید و نیز شهرداریها مکلف اند نظرات و طرح های وزارت فرهنگ و هنر را، راجع به نحوه ی حفظ آثار باستانی و میزان حریم و مناظر ساختمان ها و میدان های مجاور آنها رعایت نمایند.
قانون اخذ مبلغ بیست ریال عوارض از هر تن سیمان به نفع انجمن آثار ملی 17/11/1345
ماده واحده-دریافت میلغ بیست ریال عوارض از هر تن سیمان به وسیله وزارت دارایی جهت تعمیرات بناهای تاریخی که در اختیار انجمن آثار ملی قرار گرفته و می گیرد تأیید و تصویب می شود.
قانون خرید اراضی و ابنیه و تأسیسات برای حفظ آثار تاریخی و باستانی مصوب آذر ماه 1347
ماده1-هرگاه برای حفظ آثار باستانی و تعمیر و مرمت آنها و انجام عملیات حفاری و بررسی های باستانی احتیاج به خرید اراضی و ابنیه و تأسیسات متعلق به افراد یا موسسات خصوصی باشد وزارت فرهنگ و هنر طبق مفاد این قانون عمل می کند.
ماده2-خرید اراضی و ابنیه و تأسیسات از طریق توافق صورت خواهد گرفت.
ماده5-تصرف اراضی و ابنیه و تأسیسات قبل از پرداخت قیمت و یا وجوهی که در بند های فوق تعیین شده مجاز نیست مگر با رضایت فروشنده یا صاحب حق.
قانون الحاق ایران به کنوانسیون اتخاذ تدابیر لازم برای ممنوع کردن و جلو گیری از ورود و صدور و انتقال مالکیت غیر قانونی اموال فرهنگی مصوب 14 نوامبر 1970 (23 آبان ماه 1349)
این قانون در تاریخ 8/10/1353 به تصویب شورای ملی رسید.
قانون الحاق ایران به کنوانسیون حمایت میراث فرهنگی و طبیعی جهان مصوب 16 نوامبر 1972 (25 آبان ماه 1351)
این قانون در تاریخ 17/9/1353 به تصویب شورای ملی ایران رسید.
قانون ثبت آثار ملی مصوب اول آبان ماه 1352
ماده واحده: به وزارت فرهنگ و هنر اجازه داده می شود علاوه بر آثار مشمول حفظ آثار ملی مصوب آبان ماه 1309 آثار غیر منقولی را که از نظر تاریخی یا شئون ملی واجد اهمیت باشد صرف نظر از تاریخ پیدایش آن با تصویب شورای عالی فرهنگ و هنر  در عدد آثار ملی مذکور در قانون مذبور به ثبت برساند. در این تاریخ دولت پهلوی دست به ساخت بنای یادمانی شهیاد تهران زد و پس از اتمام کار آن به علت اهمیت و اعتباری که این بنا به عنوان یک بنای یادمانی ملی داشت در نظر داشتند که آن را به عنوان یک اثر ملی ثبت کنند اما از آنجا که یکی از شرایط ثبت در فهرست آثار ملی داشتن عمر بیشتر از 100 سال برای بنا در نظر گرفته شده بود از لحاظ قانونی مانعی برای ثبت اثر به حساب می آمد. از این رو تصمیم بر آن گرفته شد تا با تصویب یک ماده قانونی بناهایی را که واجد اهمیت و اعتبار ملی بودند بدون در نظر گرفتن عمر آنها بتوان در فهرست آثار ملی به ثبت رساند.

منبع: مجموعه قوانین، مقررات، آیین نامه ها، بخشنامه ها و معاهدات میراث فرهنگی کشور، یونس صمدی، سازمان میراث فرهنگی کشور، اداره کل آموزش، انتشارات و تولید فرهنگی




طبقه بندی: مبانی نظری مرمت و معماری،

تعداد کل صفحات : 7 :: 1 2 3 4 5 6 7

  • سامان | اخبار | خرید اینترنتی