تبلیغات
میراث زمان - مطالب تیر 1394
تاریخ : دوشنبه 1394/04/1 | 09:05 ب.ظ | نویسنده : پیمان سلیمانی روزبهانی

ویژگی های اقلیمی، فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی جامعه ایران در طول تاریخ پرفراز و نشیب آن، روش های مختلفی را برای استفاده از طبیعت در محیط زندگی به وجود آورده است. نیاز به باغسازی در دوره های زمانی مختلف، در مناطق گوناگون و برای افراد با موقعیتهای اقتصادی و سیاسی متفاوت، منجر به ایجاد گونه های مختلفی از باغ ایرانی شده است. گونه شناسی باغ ایرانی كمك خواهد نمود كه باغها و فضاهای سبز امروزی از یكنواختی كسلكننده درآمده و به فضایی باشور و نشاط بدل شوند (تقوایی و شاهوردیان، 1382). اگر باغ، به معنای ساناندهی فضای زیست به منظور استفاده بیش تر از طبیعت در خدمت انسان تعریف شود، بر حسب سنت های جامعه ایرانی دو دسته كلی از طراحی باغ ایرانی را می توان شناسایی كرد: گونه شناسی كاربردی و گونه شناسی فضای باغ.
تقسیم بندی گونه ای باغ صرفاً برای شناخت دقیق تر باغ ایرانی انجام می گیرد و لزوماً به این معنی نیست كه هر باغ در یكی از گونه های تعریف شده شكل گرفته و با سایر گونه ها كاملاًَ متفاوت است، بلكه هر باغ می تواند تركیبی از گونه های مختلف را شامل باشد.
الف- گونه شناسی كاربردی
باغ و باغچه در حیاط
در بسیاری از نواحی ایران كه دارای اقلیم گرم و خشك است، بافت های مسكونی برای ایجاد سایه از تراكم بالایی برخوردارند، به گونه ای كه درون گرایی به صورت یك اصل مهم در ساختار فضایی این نواحی درآمده است. نمونه این گونه بناها را می توان در بافت های تاریخی شهرهای یزد و كرمان مشاهده كرد. از دیگر سو حیاط در مركز این خانه ها قرار گرفته است. تا آن جا كه كاوش های باستان شناختی از
خانه های ایرانی گواهی می دهد، نمونه هایی از تركیب فضاهای مسكونی در اطراف یك حیاط مركزی مربوط به دوره اشكانیان كشف شده است. در این دوره، ایوان نیز برای ایجاد ارتباط میان فضای بسته و باز و همچنین استفاده از آن برای گذران اوقات فراغت در منزل در كنار فضای طبیعی به وجود آمد)حیدرنتاج،1389).
باغ حیاط را می توان گونه ای از باغ ایرانی به شمار آورد كه در شرایط زمین و امكانات مادی محدود، فضای مصنوع قابل قبول در مقیاس انسانی، لزوم رسیدگی بهتر و دقیق تر به باغ و فراهم آورد ن امكانات بیش تر در بافت های شهری برای سكونت دائمی احداث می شود.
‐ خانه باغ
الگوی طراحی این گونه باغ ها شبیه منازل مسكونی به صورت حیاط مركزی است، لیكن اندازه و آرایش اطراف این حیاط، آن ها را در یك گروه جداگانه قرار می دهد به نحوی كه می توان آن ها را خانه باغ نامید.  مشهورترین نمونه این خانه باغ ها، خانه قوام در شیراز است كه در دو سمت حیاط آن دو استخر با كاشی های آبی رنگ ساخته شده است.
بسیاری از اعیان و رجال، عمارت مسكونی خود را در درون یك باغ می ساختند تا به این ترتیب شرایط مساعدی برای سكونت خود فراهم آورده باشند. وسعت و موقعیت این گونه باغ ها كه غالباً در پیرامون یا بیرون از بافت شهری قرار داشتند، از یك سو با ثروت و قدرت صاحب آن متناسب بود و از سوی دیگر تابع خصوصیات و امكانات محیطی هر شهر بود( FAO,2004).

باغ های سكونتگاهی را از لحاظ خصوصیات فضای مسكونی به دو گروه طبقه بندی می كنند.  گروه اول باغ هایی بودند كه فضای سكونتگاهی آن ها سطح اندكی از باغ را اشغال می كرد یا عمارت مسكونی در درون یك باغ قرار داشت. نوع دوم باغ هایی بودند كه در پشت یا كنار واحد مسكونی قرار داشتند  در طراحی فضاهای مسكونی عموماً قسمت خانه، به نحوی ساخته می شد كه از یك سو منظری به باغ نیز داشته باشد(سلطان زاده،1378، ص44).

منبع:
- تقوایی، مسعود و شاهوردیان، مرضیه. 1382 . مقدمه ای بر مبانی طراحی فضای سبز شهری،32-36:15موج سبز، سال چهارم.
- حیدرنتاج، وحید، 1389باغ ایرانی، دفتر پژوهش های فرهنگی، ص .114
- سلطان زاده، حسین، 1378 تداوم طراحی باغ ایرانی در تاج محل، تهران : دفتر پژوهش های فرهنگی كشور، ص. 44
- FAO. 2004. Urban and peri-urban forestry and greening in West and Central Asia, Access to
Natural Resources Sub-Program, LSP Working Paper 36.




طبقه بندی: باغ ایرانی، اقلیم و معماری، شهر و شهرسازی،

  • سامان | اخبار | خرید اینترنتی