تبلیغات
میراث زمان
تاریخ : دوشنبه 1392/08/20 | 12:16 ق.ظ | نویسنده : پیمان سلیمانی روزبهانی

 

خدایا




طبقه بندی: سخن بزرگان،


بهره‌گیری از انرژی و ایجاد کیفیت در آسایش محیط مسکونی به صورت مجتمع یا تک بنا مواردی دارد که به رعایت ۸ مورداز انها اشاره می‌کنیم:
1.    کاربرد اصول برنامه ریزی نطیر نزدیکی به سوخت و انبار و دسترسی‌های داخلی و خارجی. به کار گرفتن سطوحی که به سادگی قابل نظافت باشد. کاهش فاصله در فضاهای باز و پرهیز از پله‌های غیر ضروری که منجر به خستگی می‌سود و قرار دادن وسایل رفاهی در زیر یک سقف که سبب کاهش بار حرارتی حاصل از آفتاب و هوای گرم خواهد شد.[۳]
2.    کاهش سطح مشرف به آفتاب. اگر موقعیت مجموعه و سایت اجازه دهد بهتر است بزرگترین بعد ساختمان رو به جنوب و شمال قرار گیرد. در این حالت نماها کمترین بار حرارتی را از تابش خورشید دریافت می کنندوبدین جهت حتی اگر تابش خورشید و نماهای شرقی و غربی یکسان باشد حداکثر تابش خورشید در نمای غرب با حداکثر دمای هوا همزمان می‌شود که سبب افزایش کامل بار حرارتی می‌گردد.
3.    ایجاد سایه روی بام‌ها، دیوارها و فضای خارجی مهم می‌باشد. بام‌های جلو آمده بالکن‌ها، سایه بان‌ها، درختان و به کار گیری دیوارها و ساختمان‌های اطراف روش‌های شناخته شده‌ای برای رفع این مشکل هستند. پیش بینی سایه بان‌ها ا استفاده از دیاگرام موقعیت خورشید نسبت به عرض جغرافیایی و روش نقالهٔ سایبان کاریست ساده و بکار گیری ان مناسب است. دربارهٔ سایبان‌های نزدیک به بازشوها باید از مصالحی با ظرفیت حرارتی اندک استفاده شود تا در خنک شدن سریع ان پس از غروب آفتاب مؤثر باشد.
4.    با نزدیک هم قرار دادن ساختمان‌ها و ایجاد سایه متقابل جذب گرما در دیواره‌های غربی کاهش می‌یابد به همین دلیل در اکثر اقلیم‌های گرم و خشک گرایش به داشتن ساختمان‌های مجتمع و خیابان‌های باریک و حیاط‌های محصور کوچک برای حداکقر سایه و خنکی به چشم می‌خورد.
5.    در اقلیم‌های خشک حاشیه کویری فعالیت‌های مردم در عصر و شب و خارج از ساختمان طورت می‌گیرد بنابراین باید در طراحی فضاهای خارجی ساختمان و رابطهٔ ان با فضاهای عمومی دیگر دقت شود. نحوهٔ قرار گیری ساختمان‌های مجاور، پیاده‌روها و فضاهای باز در باز پس دهی حرارت جذب شده در روز مؤثر است. از انجا که سطوح مشرف به تشعشع خورشید در طول روز انعکاس شدیدی دارد و باعث انتقال بار حرارت به ساختمان‌های مجاور می‌شود و هنگام شب نیز پس دهندهٔ حرارت جذب شده در طول روز است، با محصور کردن فضای بیرونی ساختمان به کمک دیوارهایی که در سایه‌اند می‌توان این اثر را دفع کرد.
1.    ایجاد فضای سبز به دلیل تبخیر آب گیاهان سبب خنکی هوا می‌شود و در برابر گرد و خاک هوا مانند فیلتر عمل می‌کند. یکی از ویژگی‌های حیاط و فضاهای باز مرکزی حفظ هوای سرد شبانه است که سنگین تر از هوای گرم روز است. حیاط به گونه‌های مختلف می‌تواند بهترین تنظیم کنندهٔ حرارتی باشد.
2.    یکی از روش‌های جلوگیری از نوسان زیاد دمای هوا بهره‌گیری از ساختارهایی با ظرفیت حرارتی زیاد است. استفاده از مصالح صحیح و منطبق با نیاز منطقه به حفظ دمای طبیعی داخل فضاها در مقابل حرارتی که در طول روز ایجاد می‌شود کمک زیادی می‌کند. استفادهٔ صحیح یعنی در ابتدای گرم شدن روز میزان دمای مصالح در حداقل ممکن باشد یعنی به هنگام شب بار حرارتی حاصل از روز کاملاً دفع شود برای داشتن هوای مطبوع باید تهویه مناسبی برای سطوح داخلی در نظر گرفت.
3.    استفاده از مصالح مناسب در سطوح خارجی ساختمان زمانی حداکثر کاربری را خواهد داشته با بازشوهای خارجی و کانال‌های خارجی هماهنگ شود... باز شوها بر حسب موقعیت اقلیمی هر منطقه شرایط خاص ان منطقه را دارند.
منطقهٔ گرم و خشک
در منطقهٔ گرم و خشک دو ضابطه برای طراحی باز شوها باید در نظر گرفت:
•    در طول روز انتقال حرارت به داخل را به حداقل برساند (به صورت مطلق امکان‌پذیر نیست ولی می‌توان پنجره‌ها را تا جایی که ممکن است کوچکتر ساخت و در قسمت فوقانی دیوارها نصب کرد.
•    در شب باز شوها باید به اندازهٔ کافی بزرگتر باشندکه تهویه مناسب برای رفع حرارت بازتابنده از دیوارها و سقف صورت گیرد. با توجه به ضوابط فوق باید قوانین استانداردهای باز شوها بر حسب میانگین تبادل حرارتی در شب و روز محاسبه شود. استفاده از شبکه‌هایی با مقاومت حرارتی زیاد در جلوی باز شوها می‌تواند شیوهٔ مناسبی در این زمینه باشد. برای عدم نفوذ حرارت به داخل ساختمان استفاده از پنجره‌های دو جداره پیشنهاد می‌شود.. باز شوهای دارای شبکه خارجی یا پنجره‌های دو جداره می‌تواند کنترل انتقال حرارتی را از حداقل تا حداکثر ممکن تغییر دهد.[۴]
نکات کلیدی در طراحی فضای مناسب زیست
در طراحی فضای مناسب زیست توجه به توصیه‌های داده شده راهنمای مناسبی برای رسیدن به نتایج مطلوب است:
•    اقلیم، موقعیت جغرافیایی و نحوهٔ بهره‌برداری از آن‌ها
•    هدف‌های فیزیولوژیکی
•    شکل پلان‌ها با عملکردهای مناسب
•    مصالح، اتصال‌ها، عایق بندی
•    جریان هوا و نوع باز شوها
•    تهویه
•    فضاهای خارجی
•    هماهنگی شبکه‌های کوچک یا مجتمع‌های زیستی و فضاهای عمومی در بافت‌های بزرگ در شهرهای ساخته شده یا در حال توسعه فقط می‌توان اصلاحاتی انجام داد تا با سازه‌های جدید هماهنگی بوجود آید اما شهرهایی با سابقه تاریخی بر حسب درصد فضای تاریخی به برنامه ریزی جداگانه‌ای نیازمندند در حالی که شهرهای جدید تسهیلاتی برای طراحان بوجود می اورند.[۵]
روش‌های معماری سنتی در کشورهای جهان
1.    توجه به شیوه ساختمان سازی سنتی برای صرفه جویی در انرژی که امکان استفادهٔ بهینه را بیشتر می‌سازد. در شهرهای ایران هنوز ساختمان‌های بلند و مجتمع‌های مرتفع اغلب مسیله ساز هستند زیرا با قطع برق و نرسیدن سوخت تمام سیستم داخلی ساختمان به هم می‌رسد. در کشورهایی نظیر یمن و مراکش ساختمان‌های سنتی بلند وجود دارد که از مصالح سنتی و محلی ساخته شده‌اند و مشکلات رفاهی ان کمتر از ساختمان‌های مدرن است.
2.    بهره‌گیری از بوته‌ها و درخت‌های همیشه سبز کم ارتفاع که می‌توان از ان به عنوان باد شکن دایمی و معتدل کنندهٔ هوا
استفاده کرد بنابراین در بافت شهری که معمولاً با اپارتمان‌های ۴ طبقه ته ریزی می‌شوند به راحتی می‌توان از نفوذ مستقیم باد به سطح خارجی ساختمان جلوگیری کرد. نحوهٔ به کار گیری درختان در جلوی ساختمان‌ها با نظر متخصصین و با سیستم پله‌ای که به تدریج جهت باد را به سمت بالا منحرف می‌کند انجام می‌شود.
1.    استفاده از انرژی خورشیدی روشی برای جذب انرژی می‌باشد که به ۲ سیستم انرژی فعال و غیر فعال تقسیم می‌شود.
1.    سیستم غیر فعال که در آن خود ساختمان به عنوان ترکیبی از جذب کننده، ذخیره کننده و توزیع کننده عمل می‌کند در این سیستم برای پذیرش یا دفع اشعهٔ خورشید و اطمینان از نگه داشتن ان در داخل ساختمان جز بوسیلهٔ پرده کرکره‌ها کنترل چندانی نمی‌شود اعمال کرد.
2.    سیستم فعال که جاذب است و منبع ذخیرهٔ سیستم توزیعی در این سیستم با به کار بردن ترموستات‌ها منابع ذخیره عایق بندی شده و ... امکان کنترل انرژی در سطح بالا وجود دارد.
2.    عامل مژثر دیگری در نگه داری انرژی حرارتی و نوری رنگ است. رنگ آمیزی سطوح داخلی و خارجی ساختمان با در نظر گرفتن ضرلیب جذب و دفع حرارتی رنگ‌ها و شناخت رنگ‌های خنثی یکی از عوامل صرفه جویی در مصرف انرژی می‌باشد.
3.    برای خنک کردن فضای مسکونی در تابستان باید به کم کردن حرارت اکتسابی توجه داشت. عایق کاری مناسب حرارتی می‌تواند از اتلاف حرارت در زمستان و دریافت حرارت در تابستان بکاهد و به تامین آسایش انسان کمک کرد زیرا عامل اصیل عدم آسایش در تابستان زاویه خورشید و شدت تشعشع آن است.
4.    روش دیگری که بدون انرژی نی توان محیط داخلی ساختمان را خنک کرد استفاده از پاسیو و ایجاد جریان هوای خنک در شب است. به علت تغییرات زیاد دمای شبانه روز در تابستان خارج کردن گرمای اضافی از جرم حرارتی داخل خانه با وزش هوای خنک میسر می‌شود یک منبع خوب برودتی برای خنثی کردن بار حرارت اضافی روز بوجود می اید که با وزش طبیعی هوا حاصل می‌شود که با استفاده از بادبزن سقفی گردش هوا را در شب می‌توان بهبود بخشید. یک بادبزن برقی می‌تواند کاهش دمای قابل ملاحظه‌ای ایجاد کند.[۶]

ضوابط صرفه جویی انرژی در فضای مسکونی
1.    نورگیری فضای زندگی در جهت بین ۳۰ درجهٔ شرقی و ۱۵ درجهٔ غربی نسبت به جنوب
2.    وجود حداکثر نور گیرها به سمت جنوب با جرم دمای داخلی در مقابل نور خورشید در زمستان
3.    وجود حداقل نورگیری در دیوار غربی
4.    وجود نورگیر کمتری در دیوارهای شرقی
5.    داشتن درخت‌های همیشه سبز مانند سرو و کاج در سمت جنوبی و درختکاری متراکم در غرب
6.    استفاده از رنگ آمیزی مناسب در خارج و داخل ساختمانها
7.    به کار گیری مصالح ساختمانی طبق استانداردهای منطقه‌ای
8.    ایجاد سایه بان در سمت تشعشع مستقیم خورشیدی
9.    رعایت کامل عایق بندی در ساختمان طبق استانداردهای تعیین شده فنی[۷]

فهرست منابع
•    راهنمایی طراحی اقلیمی، ترجمه مهندس مرتضی کسمایی، چاپ اول۱۳۶۹، مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن
•    طرح خانه‌های اقتصادی از نظر مصرف انرژی برای مناطق معتدل، چاپ اول۱۳۶۶، ترجمه مهندس نجفی امین، مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن
•    آسایش حرارتی در ساختمان‌های گرمسیری، چاپ دوم۱۳۷۱، ترجمه فیروز روشن بین
•    تنظیم شرایط محیطی (انرژی خورشیدی)، منوچهر پیروزان،۱۳۷۱، دانشکده مهندسی معماری، دانشگاه علم و صنعت ایران
•    حفظ ارزش‌های معماری سنتی، در معماری معاصر ایران، سیمون آیوازیان، مجله هنرهای زیبا، شماره ۲، بهار ۱۳۷۶




طبقه بندی: اقلیم و معماری، فن شناسی مرمت و معماری،

تاریخ : شنبه 1394/05/3 | 07:39 ق.ظ | نویسنده : پیمان سلیمانی روزبهانی
لحظه؛
لحظه هامان چه زود پیر می شود.
"گاه چه زود دیر می شود"
گاهی چه زود آدمی دلگیر می شود...
گاه به كوتاهی نگاهی یا كه سردی آهی.
گاهی چه زود دیر می شود.
                                    «سلیمانی پائیز 1392»




طبقه بندی: دست نویس،

تاریخ : دوشنبه 1394/04/1 | 09:05 ب.ظ | نویسنده : پیمان سلیمانی روزبهانی

ویژگی های اقلیمی، فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی جامعه ایران در طول تاریخ پرفراز و نشیب آن، روش های مختلفی را برای استفاده از طبیعت در محیط زندگی به وجود آورده است. نیاز به باغسازی در دوره های زمانی مختلف، در مناطق گوناگون و برای افراد با موقعیتهای اقتصادی و سیاسی متفاوت، منجر به ایجاد گونه های مختلفی از باغ ایرانی شده است. گونه شناسی باغ ایرانی كمك خواهد نمود كه باغها و فضاهای سبز امروزی از یكنواختی كسلكننده درآمده و به فضایی باشور و نشاط بدل شوند (تقوایی و شاهوردیان، 1382). اگر باغ، به معنای ساناندهی فضای زیست به منظور استفاده بیش تر از طبیعت در خدمت انسان تعریف شود، بر حسب سنت های جامعه ایرانی دو دسته كلی از طراحی باغ ایرانی را می توان شناسایی كرد: گونه شناسی كاربردی و گونه شناسی فضای باغ.
تقسیم بندی گونه ای باغ صرفاً برای شناخت دقیق تر باغ ایرانی انجام می گیرد و لزوماً به این معنی نیست كه هر باغ در یكی از گونه های تعریف شده شكل گرفته و با سایر گونه ها كاملاًَ متفاوت است، بلكه هر باغ می تواند تركیبی از گونه های مختلف را شامل باشد.
الف- گونه شناسی كاربردی
باغ و باغچه در حیاط
در بسیاری از نواحی ایران كه دارای اقلیم گرم و خشك است، بافت های مسكونی برای ایجاد سایه از تراكم بالایی برخوردارند، به گونه ای كه درون گرایی به صورت یك اصل مهم در ساختار فضایی این نواحی درآمده است. نمونه این گونه بناها را می توان در بافت های تاریخی شهرهای یزد و كرمان مشاهده كرد. از دیگر سو حیاط در مركز این خانه ها قرار گرفته است. تا آن جا كه كاوش های باستان شناختی از
خانه های ایرانی گواهی می دهد، نمونه هایی از تركیب فضاهای مسكونی در اطراف یك حیاط مركزی مربوط به دوره اشكانیان كشف شده است. در این دوره، ایوان نیز برای ایجاد ارتباط میان فضای بسته و باز و همچنین استفاده از آن برای گذران اوقات فراغت در منزل در كنار فضای طبیعی به وجود آمد)حیدرنتاج،1389).
باغ حیاط را می توان گونه ای از باغ ایرانی به شمار آورد كه در شرایط زمین و امكانات مادی محدود، فضای مصنوع قابل قبول در مقیاس انسانی، لزوم رسیدگی بهتر و دقیق تر به باغ و فراهم آورد ن امكانات بیش تر در بافت های شهری برای سكونت دائمی احداث می شود.
‐ خانه باغ
الگوی طراحی این گونه باغ ها شبیه منازل مسكونی به صورت حیاط مركزی است، لیكن اندازه و آرایش اطراف این حیاط، آن ها را در یك گروه جداگانه قرار می دهد به نحوی كه می توان آن ها را خانه باغ نامید.  مشهورترین نمونه این خانه باغ ها، خانه قوام در شیراز است كه در دو سمت حیاط آن دو استخر با كاشی های آبی رنگ ساخته شده است.
بسیاری از اعیان و رجال، عمارت مسكونی خود را در درون یك باغ می ساختند تا به این ترتیب شرایط مساعدی برای سكونت خود فراهم آورده باشند. وسعت و موقعیت این گونه باغ ها كه غالباً در پیرامون یا بیرون از بافت شهری قرار داشتند، از یك سو با ثروت و قدرت صاحب آن متناسب بود و از سوی دیگر تابع خصوصیات و امكانات محیطی هر شهر بود( FAO,2004).

باغ های سكونتگاهی را از لحاظ خصوصیات فضای مسكونی به دو گروه طبقه بندی می كنند.  گروه اول باغ هایی بودند كه فضای سكونتگاهی آن ها سطح اندكی از باغ را اشغال می كرد یا عمارت مسكونی در درون یك باغ قرار داشت. نوع دوم باغ هایی بودند كه در پشت یا كنار واحد مسكونی قرار داشتند  در طراحی فضاهای مسكونی عموماً قسمت خانه، به نحوی ساخته می شد كه از یك سو منظری به باغ نیز داشته باشد(سلطان زاده،1378، ص44).

منبع:
- تقوایی، مسعود و شاهوردیان، مرضیه. 1382 . مقدمه ای بر مبانی طراحی فضای سبز شهری،32-36:15موج سبز، سال چهارم.
- حیدرنتاج، وحید، 1389باغ ایرانی، دفتر پژوهش های فرهنگی، ص .114
- سلطان زاده، حسین، 1378 تداوم طراحی باغ ایرانی در تاج محل، تهران : دفتر پژوهش های فرهنگی كشور، ص. 44
- FAO. 2004. Urban and peri-urban forestry and greening in West and Central Asia, Access to
Natural Resources Sub-Program, LSP Working Paper 36.




طبقه بندی: باغ ایرانی، اقلیم و معماری، شهر و شهرسازی،

تاریخ : شنبه 1394/03/30 | 09:45 ق.ظ | نویسنده : پیمان سلیمانی روزبهانی

معماری ایران دارای ویژگیهایی است که در مقایسه با معماری کشورهای دیگر جهان از ارزشی بخصوص برخوردار است: ویژگیهایی چون طراحی مناسب، محاسبات دقیق، فرم درست پوشش، رعایت مسائل فنی و علمی در ساختمان، ایوانهای رفیع، ستونهای بلند و بالاخره تزئینات گوناگون که هریک در عین سادگی معرف شکوه معماری ایران است.به طور کلی میتوان معماری ایرانی را در این 5 اصل مشاهده کرد.
معماری ایران دارای ویژگیهایی است که در مقایسه با معماری کشورهای دیگر جهان از ارزشی بخصوص برخوردار است: ویژگیهایی چون طراحی مناسب، محاسبات دقیق، فرم درست پوشش، رعایت مسائل فنی و علمی در ساختمان، ایوانهای رفیع، ستونهای بلند و بالاخره تزئینات گوناگون که هریک در عین سادگی معرف شکوه معماری ایران است.به طور کلی میتوان معماری ایرانی را در این 5 اصل مشاهده کرد.

١- درونگرایی:

یکی از باورهای مردم ایران زندگی شخصی و حرمت آن بوده که این امر به گونه ‌ ای معماری ایران را درون ‌ گرا ساخته است. معماران ایرانی با ساماندهی اندام ‌ های ساختمان در گرداگرد یک یا چند میان ‌ سرا، ساختمان را از جهان بیرون جدا می ‌ کردند و تنها یک هشتی این دو را به هم پیوند می ‌ داد.
درون گرایی مفهومی است که به صورت یک اصل در معماری ایران وجود داشته و با حضوری آشکار، به صورت های متنوع، قابل درک و مشاهده است. اصولاً در ساماندهی اندام های گوناگون ساختمان به ویژه خانه های سنتی، باورهای مردم، بسیار کارساز بوده است. یکی از باورهای مردم ایران ارزش نهادن به زندگی شخصی و حُرمت آن و نیز عزت نفس ایرانیان بوده که این امر به گونه ای معماری ایران را درونگرا ساخته است. معماران ایرانی با ساماندهی اندامهای ساختمان در گرداگرد یک یا چند میانسرا، ساختمان را ازجهان بیرون جدا می کردند و تنها یک هشتی این دو را به هم پیوند می‌داد. خانه های درونگرا در اقلیم گرم و خشک، همچون بهشتی در دل کویر هستند، فضای درونگرا مانند آغوش گرم بسته است واز هر سو رو به درون دارد. سر در این خانه ها دارای دو سکو بود و درها دارای دو کوبه‌ی جدا ویژه‌ی مردان و زنان. دو دالان یکی از بخش بیرونی و دیگری از بخش اندرونی خانه به هشتی راه داشتند. اندرونی‌جایگاه زندگی خانواده بوده و ‌بیگانگان بدان راه نداشتند.
بیرونی، ویژه‌ی مهمانان و بیگانگان بود که جداگانه پذیرایی می شدند و گاهی مهمانان در بالاخانه (اتاق روی هشتی) که به اندرونی نزدیک بود پذیرایی می شدند. بخش بیرونی، آذین‌های بیشتری نسبت به اندرونی داشت. معماران حتی در ساختمان‌های برونگرا مانند کوشک میان باغ ها، نیز درونگرایی را پاس می داشتند. کوشک ها ساختمانهایی برونگرا بودند که گرداگرد آنها باز بود و از هر سو به بیرون باز می شدند. بیشتر خانه های غربی یا شرق آسیا چنین هستند. خانه های برونگرا در برخی سرزمینهای ایران نیز ساخته می شود. مانند کردستان، لرستان و شمال ایران، ولی در سرزمین های میانی و گرم و خشک ایران، خانه های درونگرا، پاسخ در خوری برای خشکی هوا، بادهای آزاردهنده، شن های روان و آفتاب تند هستند.
ویژگی معماری غیر قابل انکار آثار و ابنیه ای مانند خانه، مسجد، مدرسه، کاروانسرا حمام و غیره مربوط به خصوصیت درون گرایانه آن است که ریشه ای عمیق در مبانی و اصول اجتماعی –فلسفی سرزمین دارد. با یک ارزیابی ساده می توان دریافت که در فرهنگ این نوع معماری، ارزش واقعی به جوهر و هسته باطنی آن داده شده است و پوسته ظاهری، صرفا پوششی مجازی است که از حقیقتی محافظت می کند و غنای درونی وسربسته آن تعیین کننده جوهر و هستی راستین بنا است و قابل قیاس با وجوهات و فضای بیرونی نیست. درونگرایی در جستجوی حفظ حریم محیطی است که در آن شرایط کالبدی با پشتوانه تفکر، تعمق و عبادت به منظور رسیدن به اصل خویش و یافتن طمانینه‌ی خاطر و آرامش اصیل در درون، به نظمی موزون و متعالی رسیده است. به طور اعم و بر اساس تفکر شرقی و در سرزمینهای اسلامی؛ جوهر فضا در باطن است و حیاط درونی، به وجود آورنده اساس فضا است.

٢- پرهیز از بیهودگی:
در معماری ایران تلاش می شده کار بیهوده در ساختمان سازی نکنند و از اسراف پرهیز می کردند. این اصل هم پیش از اسلام و هم پس از آن مراعات می شده است. در قرآن کریم آمده "مومنان، آنانکه از بیهودگی روی گردانند"(سوره ی مومنون، آیه سوم.)
اگر در کشورهای دیگر، هنرهای وابسته به معماری مانند نگارگری(نقاشی)و سنگتراشی، پیرایه(آذین) به شمار می آمده، در کشور ما هرگز چنین نبوده است. گره سازی با گچ و کاشی و خشت و آجر و به گفته ی خود معماران،"آمود" و اندود بیشتر بخشی از کار بنیادی ساختمان است. اگر نیاز باد در زیر پوشش آسمانه (سقف)، پنامی (عایق) در برابر گرما و سرما ساخته شود یا افراز بنا که ناگزیر پرو پیمون است و نمی تواند به دلخواه معمار کوتاهتر شود،تنها با افزودن کاربندی می توان آنرا کوتاهتر و "باندام" و مردم وار کرد. اگر اُرسی(باز) و روزن با چوب یا گچ و شیشه های خرد و رنگین گره سازی می شود. برای این است که در پیش آفتاب تند و گاهی سوزان، پناهی باشد تا چشم را نیازارد و اگر گنبدی از تیزه تا پاکار با کاشی پوشیده می شود تنها برای زیبایی نیست. وانگهی باید دانست که واژه ی "زیبا" به معنای "زیبنده بودن" و تناسب داشتن است نه قشنگی و جمال.
در زیگورات چغازنبیل از 1250 پیش از میلاد،می توان کاربرد کاشی را دید. در این ساختمان،اِزاره دیوارها را با کاشی آبی آمود کرده اند. چون هنگام رفت و آمد مردم،برخورد به پای دیوار بیشتر بوده است،و چون خشت در برابر باران آسیب می دیده،نمای ساختمان را با آجر پوشانده اند. معماران ایرانی در جاهایی که مردم در آن بر زمین می نشستند و به دیوار تکیه می زدند،برای افزایش پایداری ازاره دیوار، آنرا با اندودی از گچ که با کتیرا آمیخته شده بود، تا بلندی یک گز(هر گز برابر 66/106 سانتیمتر)اندود می کردند که رویه ای سخت به دست می آمد،به گونه ای که خراشیدن آن دشوار بود. ازاره بیرونی ساختمان را هم بیشتر با سنگ کار می کردند.
همچنین از کاشی در آمود گنبدها بهره گیری می کردند و آنرا پر از نقش و نگار می کردند. این تکه های رنگی کاشی،آسانتر تعمیر و بازسازی می شدند.کاشی عمر زیادی ندارد و پس از زمانی از جا کنده شده و فرو می ریزد،به ویژه در جاهایی که برف و یخ هم باشد. اگر رویه ای یکرنگ باشد، بازسازی بخش کنده شده دشوار می شود و کار دو زنگ در می آید.ولی هنگامی که تکه تکه و چند رنگ باشد کار آسانتر است.

٣- مردم واری:
مردم محوری به معنای رعایت تناسب میان اندام ‌ های ساختمانی با اندام ‌ های انسان و توجه به نیازهای او در کار ساختمان ‌ سازی است. در ایران هم مثل مکان ‌ های دیگر، معماری هنری وابسته به زندگی است. معمار ایرانی بلندای درگاه را به اندازه بالای مردم می ‌ گرفته و روزن و روشندان را چنان می آراسته که فروغ خورشید و پرتو ماه را به اندازه دلخواه به درون سرا می آورد. پهنای اتاق خواب به اندازه یک بستر است و افراز طاقچه به اندازه ای است که نشسته و ایستاده به آسانی در دسترس باشد و از طرفی تالار که مخصوص مهمان است به اندازه ‌ ای پهناور و باشکوه بوده که شایسته پذیرایی باشد.

۴- خودبسندگی:
معماران ایرانی تلاش می کردند ساختمایه ی مورد نیاز خود را از نزدیک ترین جاها به دست می آوردند و چنان ساختمان می کردند که نیازمند به ساختمایه ی جاهای دیگر نباشد و "خودبسنده" باشند. بدین گونه کار ساخت با شتاب بیشتری انجام می شده و ساختمان با طبیعت پیرامون خود"سازوارتر" در می آمده است و هنگام نوسازی آن نیز همیشه ساختمایه ی آن در دسترس بوده است.
معماران ایرانی بر این باور بودند که ساختمایه باید "بوم آورد" یا "ایدری"(اینجایی) باشد. به گفته ی دیگر فرآورده (محصول) همان جایی باشد که ساختمان ساخته می شود و تا آنجا که شدنی است از امکانات محلی بهره گیری شود.
برای نمونه در ساخت پارسه(تخت جمشید)،بهترین را از یک کان(معمدن)در نزدیکی دشت مرغاب به دست می آوردند و با ارابه های چوبی به پارسه می رساندند. این سنگ را بیشتر برای روکش دیوارهای ستبرخشتی به کار می بردند.فرآوردن خشت نیز کاری بسیار ساده بوده است.
معماران ایران تا آنجا که می شد تلاش داشتند ساختمایه ی مرغوب به کار برند و با بهترین گونه ی خاک،گچ، آهک و سنگ کار می کردند. اگر فرآوردن و آماده ساختن آن از همانجا شدنی نبود،از جای دورتر بهره می گرفتند. برای نمونه چون خاک پیرامون شیراز،"ریگ بوم" بود، به کار آجر ساختن نمی خورد،پس خاک رُس بهتر از لار یا از خان خوره(آبادای میان را اصفهان) به دست می آوردند.یا در کناره ی کویر، چون خاک شوره دار بود، آجر خوبی به دست نمی آمد. پس هنگام کار این آجرها را میان چند رج خشت می چیدند و برای از میان بردن شوره ی آنها، دوغابی به نام "فرش آهک" به کار می بردند که با ماسه ی نرم درست می شد.
نمونه ی دیگر از خودبسندگی و بهره گیری از امکانات موجود،در ساخت میانسرای(حیاط) گود یا "باغچال"یا گودال باغچه در خانه ها بود. برای گودکردن ساختمان و دسترسی به آب، ناگزیر باید خاکبرداری فراوانی می شد.در تهران، آب روگذر بود و از آن برای پرکردن آب انبارها بهره می بردند. در کاشان، زواره و نایین آب زیرگذر بود، برای همین میانسرا را چنان گود می ساختند که تنه ی درختان باغچه در گودی پنهان می شد. معماران خاک برداشته شده را دوباره در همان ساختمان به کار می بردند. گود شدن ساختمان به ایستایی تاق ها نیز کمک می کرد. چون زمین،پشت بند در برابر رانش بود.

باز برای نمونه، در محله ی شارستان یزد،زمین تا ژرفای دو متری از جنس خاک رُس و پایین تر از آن، جنسی به نام"چلو" یا "کرشک" است که لایه ای بسیار سخت است. معماران خاک رُس را برداشته و روی لایه ی سخت،با همان خاک ساختمان می ساختند.
یکی از نکات مهم در معماری ایران این است که اساساً یکی از انگیزه های بنیادی در ساخت آسمانه خمیده ی تاقی و گنبدی و بهره گیری گسترده از آنها، این بوده که چوب مناسب برای ساختمان سازی در همه جا یافت نمی شده است. ولی فرآوردن خشت و آجر ساده بود.معماران هم دست به نوآوری هایی زدند که با خشت و آجر بتوان دهانه های بزرگ را پوشاند. آنها گونه های فراوانی از چفد مازه دار و تیزه دار را به کار گرفتند. از چفد مازه دار در زیگورات چغازنبیل و از چفد تیزه دار در سد درودزن شیراز بهره گیری شده است. تاق و گنبد را می شد با خشت که ساختمایه ای ناپایدار است هم ساخت. برای نمونه، آسمانه یخچالهای سنتی،گنبد بستو بوده که با خشت ساخته می شده، چون بسیار کمتر از آجر، گرمای بیرون را از خود می گذراند. این گنبدهای خشتی بسیار هم پایدار بودند.(در زمین لرزه ی طبس، ساختمان های بتنی پیش فشرده ویران شدند، ولی یخچالها که با گنبد کلنبو ساخته شده بودند بر جای ماندند.)
بدین گونه شاید بتوان انگیزه ی بنیادی بهره گیری از تاق و گنبد در معماری ایران را باور به "خودبسندگی" در ساختمان سازی دانست.
۵- نیارش:
واژه ی"نیارش"در معماری گذشته ی ایران بسیار به کار می رفته است. نیارش به دانش ایستایی،فن ساختمان و ساختمایه (مصالح)شناسی گفته می شده است. معماران گذشته به نیارش ساختمان بسیار توجه می کردند و آنرا از زیبایی جدا نمی دانستند. آنها به تجربه به اندازه هایی برای پوشش ها و دهانه ها و جرزها دست یافته بودند که همه بر پایه ی نیارش به دست آمده بود. "پیمون"، اندازه های خردو یکسانی بود که در هرجا در خور نیازی که بدان بود به کار گرفته می شد. پیروی از پیمون هرگونه نگرانی معمار را درباره ی نااستواری یا نازیبایی ساختمان از میان می برده، چنانکه یک گِلکار نه چندان چیره دست در روستایی دور افتاده می توانست با به کار بردن آن، پوشش گنبدی را به همان گونه انجام دهد که معمار کار آزموده و استاد پایتخت.معماران همراه با بهره گیری از پیمون و تکرار آن را در اندازه ها و اندام ها،ساختمان ها را بسیار گوناگون از کار در می آوردند. هیچ دو ساختمانی یکسان در نمی آمد و هر یک ویژگی خود را داشت، گرچه از یک پیمون در آنها پیروی شده بود.


منبع:
- سبک شناسی معماری ایرانی، دکتر پیرنیا



طبقه بندی: سبك شناسی معماری ایران،

تاریخ : جمعه 1394/03/29 | 02:48 ب.ظ | نویسنده : پیمان سلیمانی روزبهانی

تاییدات  و تعهدات پیمانكار

ماده 16. تاییدات پیمانكار
موارد زیر را پیمانكار تعیین می كند:
الف ) تمام اسناد و مدارك موضوع ماده 2 موافقت نامه را مطالعه نموده و از مفاد آن كاملاً آگاه شده است.
ب) نسبت به تامین نیروی انسانی مورد نیاز و تدارك مصالح، تجهیزات، ماشین آلات و ابزار اجرای كار طبق مشخصات در محل با از نقاط دیگر، اطمینان یافته است.
ج) محل اجرای كار را دیده و بررسی كرده است و از وضعیت آب و هوا، بارندگی ف و امكان اجرای كار در فصل های مختلف سال، با توجه به آمار 20 پیش از تاریخ ارائه پیشنهاد قیمت و در نظر گرفتن مدت اجرای كار، اطلاع یافته است.
د) از قوانین و مقررات مربوط به كار، بیمه های اجتماعی، مالیات ها، عوارض، و دیگر قوانین  و مقررات، كه تا تاریخ تسلیم پیشنهاد معمول و مجرا بوده است، كاملاً مطلع بوده و متعهد است كه همه آنها را رعایت نماید. در هر حال، مسئولیت عدم رعایت قوانین  و مقررات یاد شده، بر عهده پیمانكار است.
ه) در تهیه پیشنهاد قیمت، سود مورد نظر خود و تمام هزینه های ناشی از مفاد بند های بالا را در نظر گرفته و بعداً از هیچ بابت، حق درخواست اضافه پرداختی ندارد.
به هر حال ، پیمانكار تایید می كند كه هنگام تسلیم پیشنهاد، مطالعات كافی انجام داده و هیچ موردی باقی نمانده است كه بعداً در مورد استناد به جهل خود نماید.

ماده 17. كاركنان
الف ) پیمانكار متعهد است كه عملیات موضوع پیمان را به وسیله افرادی كه در كار خود تخصص و تجربه كافی دارند، انجام دهد. كسانی كه در اجرای این پیمان، خدماتی برای پیمانكار انجام دهند، كاركنان پیمانكار شناخته می شوند. اگر در اسناد و مدارك پیمان، استفاده از متخصصان خارجی  پیش بینی شده باشد، پیمانكار متعهد است قبلاً وضعیت استخدام مانند میزان حقوق مزایا، مدت استخدام و محل اقامت و مشخصات آنها را به وسیله مهندس مشاور به اطلاع كارفرما برساند و با رعایت مقررات ذی ربط  و تامین هزینه های مربوط، برای استخدام آنها اقدام كند. كارفرما تسهیلات لازم را برای استخدام متخصصان یاد شده  فراهم می نماید. تشخیص لزوم و حدود تسهیلات مزبور با كارفرماست و این مساعدت از مسئولیت پیمانكار نمی كاهد.
ب) تامین نیروی انسانی مورد نیاز و محل سكونت مناسب، آب آشامیدنی و روشنایی كافی برای آنها به عهده پیمانكار است.
پیمانكار باید برای تدارك دایمی آذوقه كارگران، اقدامات لازم به عمل آورد، بدون آنكه این اقدام برای وی حق انحصار ایجاد كند و به آزادی كارگران در تامین مواد مورد نیاز آنها، از هر منبعی كه مایل به تحصیل‌ آن باشد محدودیتی وارد سازد. بهای آذوقه كه بدین ترتیب از طرف پیمانكار تهیه می شود، نباید از بهای جنس مشابه در نزدیكترین شهر یا محل گرانتر باشد و پیمانكار نمی تواند هزینه های دیگر، مانند هزینه حمل را به قیمت های خرید اضافه كند.
ج) كاركنان ایرانی كارگاه باید دارای شناسنامه، و كاركنان بیگانه باید دارای پروانه اقامت و اجازه مار باشند.
د) پیمانكار نباید شاغل كارفرما، وزارتخانه ها، سازمانها و شركت های دولتی و شهرداریها را بدون اجازه  مسئولان ذی ربط استخدام نماید. همچنین پیمانكار باید از به كار گماشتن اشخاصی كه استخدام آنها از نظر اداره وظیفه عمومی مجاز نیست، خودداری كند.
ه) پیمانكار موظف است كه برای كارگران كارنامه كاركرد روزانه صادر كند و در اختیار آنان قرار دهد . مهندس ناظر می تواند از ادامه كار كارگران بدون كارنامه جلوگیری نماید.
و) پیمانكار متعهد است كه دستمزد كارگران خود را طبق قانون كار مرتباً پرداخت نماید. در صورتی كه پرداخت دستمزد كارگران تاخیری  پیش آید ، مهندس مشاور به پیمانكار اخطار می كند كه طلب كارگران را پرداخت نماید. در صورت استنكاف پیمانكار، كارفرما می تواند دستمزد كارگران را برای ماه یا ماه هایی كه صورت وضعیت آن به پیمانكار پرداخت شده است، طبق كارنامه های كارگری كه در دست كارگران و دارای امضای رئیس كارگاه است، با توجه به پرداخت های علی الحساب  كه به آنها شده است، با حضور نماینده مهندس مشاور و پیمانكار، از محل مطالبات پیمانكار پرداخت كند و مبلغ پرداختی را به اضافه 15 درصد، به حساب بدهی پیمانكار منظور كند. در صورتی كه نماینده پیمانكار، با وجود اخطار مهندس مشاور از حضور برای پرداخت ها خودداری كند، كارفرما پرداخت مزبور را انجام می دهد، بدون این كه پیمانكار حق اعتراضی بر این عمل و مبلغ پرداختی و تعداد كارگران و میزان استحقاقی آنان داشته باشد. در صورت تكرار تاخیر در پرداخت دستمزد كارگران به مدت بیش از یك ماه، برای ماهی كه صورت وضعیت آن پرداخت شده است، كارفرما می تواند پیمان را فسخ نماید.
ز)پیمانكار می كوشد تا حد ممكن، كارگران مورد نیاز خود را از بین ساكنان منطقه اجرای كار، كه صلاحیت انجام كار های موضوع پیمان را داشته باشند، انتخاب كند و به كار گمارد.
 ح) پیمانكار موظف به اجرای مقررات بیمه های درمانی و اجتماعی، مقررات و دستور العمل های حفاظتی فنی و بهداشت كار است.
ط) در اجرای این پیمان، پیمان كار در مقابل كارفرما مسئول اعمال كاركنان خود است، هرگاه كاركنان و كارگران پیمانكار و پیمانكاران جزء، صلاحیت لازم را برای انجام كار مربوط را نداشته باشد یا باعث اختلال نظم كارگاه شوند، مهندس مشاور یا مهندس ناظر، مراتب را برای بار اول به رئیس كارگاه تذكر می دهد، و در صورت تكرار، می تواند از پیمانكار بخواهد كه متخلفان را از كار بركنار كند. در این صورت پیمانكار مكلف به اجرای این دستور است و حق ندارد بركنار شدگان را بار دیگر در همان كارگاه به كار گمارد. اجرای این دستور از مسئولیت های پیمانكار نمی كاهد و ایجاد حقی برای او نمی كند.

ماده 18-مسئولیت حسن اجرای كار، برنامه كار، گزارشی پیشرفت كار ، هماهنگی با پیمانكاران دیگر، رئیس كارگاه
الف) پیمانكار مسئولیت كامل حسن اجرای كار های موضوع پیمان  را طبق اسناد و مدارك پیمان به عهده دارد.
ب)پیمانكار متعهد است كه سازمان، روش اجرا و برنامه زمانی تفصیلی اجرای كار را طبق نظر مهندس مشاور بر اساس نقشه های موجود  و برنامه زمانی كلی تهیه كند و ظرف مدت یك ماه از تاریخ مبادله پیمان، یا مدت دیگری كه در اسناد و مدارك پیمان تعیین شده است ، تسلیم مهندس مشاور نماید  یا پس از اصلاح و تصویب كارفرما برای اجرا به پیمانكار ابلاغ شود. اگر اسناد و مدارك پیمان، جزئیاتی برای چگونگی تهیه برنامه زمانی تفصیلی و به هنگام كردن آن تعیین شده باشد، پیمانكار ملزم به رعایت آن می باشد.
ج) در صورتی كه حین اجرای كار، پیمانكار تشخیص دهد كه تغییراتی در برنامه زمانی تفصیلی ضروری است، موظف است پیش از رسیدن موعد انجام كارهایی كه به نظر او باید در برنامه آن تغییر داده شود، مراتب را با ذكر دلیل، به مهندس مشاور اطلاع دهد. مهندس مشاور، تغییرات مورد تقاضای پیمانكار را در قالب برنامه زمانی كلی رسیدگی می كند و آنچه را كه مورد قبول است، پس از تصویب كارفرما، به پیمانكار ابلاغ می كند. بدیهی است كه این تغییرات در حدود مندرجات پیمان، از میزان تعهدات و مسئولیت های پیمان كار نمی كاهد.
اگر تغییر برنامه زمانی تفصیلی  از سوی مهندس مشاور مطرح شود، پیمانكار با توجه به نظر مهندس تغییرات برنامه زمانی تفصیلی را تهیه می كند و به شرح پیش گفته، برای طی مراتب بررسی و تصویب، تسلیم مهندس مشاور می نماید.
د ) پیمانكار متعهد است كه هماهنگی لازم را با دیگر پیمانكاران یا گرو های اجرایی متعلق به كارفرما كه به نحوی با موضوع قرارداد مرتبطند به عمل آورد. برنامه ریزی چگونگی این هماهنگی توسط مهندس مشاور به پیمانكار ابلاغ می شود.
ه ) پیمانكار مكلف است كه در پایان هر ماه، گزارش كامل كار های انجام شده در آن ماه را تهیه نماید. شكل و چگونگی تهیه گزارش مهندس مشاور تعیین می كند. این گزارش شامل مقدار و درصد فعالیت های انجام شده، میزان پیشرفت با تاخیر نسبت به برنامه زمانی تفصیلی ، مشكلات و موانع اجرایی، نوع و مقدار مصالح و تجهیزات وارد شده به كارگاه، تعداد و نوع ماشین‌ آلات موجود و آماده به كار، تعداد و تخصص نیروی انسانی موجود و دیگر اطلاعات لازم می باشد. در صورتی كه جزئیات دیگری برای چگونگی تهیه گزارش پیشرفت كار در اسناد و مدارك پیمان تعیین شده باشد، پیمانكار موظف به رعایت آن می باشد.
ز)پیمانكار باید پیش از آغاز عملیات، شخص واجد صلاحیتی را كه مورد قبول مهندس مشاور باشد به عنوان رئیس كارگاه معرفی نماید. رئیس كارگاه باید در اوقات كار در كارگاه حاضر باشد و عملیات اجرایی، با مسئولیت و نظارت او انجام شود. اگر ضمن كار معلوم شود كه رئیس كارگاه قادر به انجام وظایف خود نیست، مهندس مشاور با ذكر دلیل، درخواست تعویض او را از پیمانكار خواهد كرد و پیمانكار مكلف است ظرف یك ماه ، شخص واجد صلاحیت دیگری را كه مورد قبول مهندس مشاور باشد معرفی نماید.
پیمانكار باید به منظور اجرای كار و دریافت دستور كارها و نقشه ها از مهندس مشاور و همچنین برای تنظیم صورت وضعیت های موقت، اختیارات  كافی به رئیس كارگاه بدهد. هر نوع اخطار و اعلام كه مربوط به اجرای كار باشد و از طرف مهندس مشاور یا نماینده او به رئیس كارگاه ابلاغ شود ، در حكم  ابلاغ به پیمانكار است.
پیمانكار می تواند در صورت لزوم ، رئیس كارگاه را عوض كند، مشروط به اینكه پیش از تعویض ، مراتب را به اطلاع مهندس مشاور برساند و صلاحیت جانشین او مورد قبول نامبرده باشد.

ماده 19-كنترل نقاط نشانه، پیاده كردن نقشه ها، اندازه گیری
الف) پیمانكار، پیش از آغاز عملیات موضوع پیمان، باید نقاط نشانه م مبداء را از لحاظ تطبیق با نشانه ها كنترل نماید و در صورتی كه اختلافی موجود نباشد، درستی آنها را تائید و اعلام دارد و در صورتی كه اختلافی وجود داشته باشد، مراتب را به اطلاع مهندس مشاور برساند تا وضع موجود با مهندس مشاور و كارفرما صورت جلسه شود و ملاك شروع عملیات قرار گیرد. بدیهی است كه پس از آغاز عملیات، هیچ گونه اعتراضی از جانب پیمانكار در این زمینه پذیرفته نیست.
پس از تحویل هر قسمت از كارگاه، پیمانكار باید بی درنگ، نقاط نشانه و مبداء و همچنین علایم مربوط به آنها را با بتن یا مصالح بنایی تثبیت نماید و در طول مدت اجرای كار تا تحویل موقت، به هزینه خود، حفظ و نگهداری كند.
ب) پیمانكار متعهد است كه نقشه ها، امتدادها و محورها را با نظارت مهندس مشاور پیاده كند و درستی آنها را با مهندس مشاور صورت جلسه كند. در صورتی كه هنگام پیاده كردن نقشه ها، امتدادها و محورها، اختلافی در مورد تراز زمین طبیعی با تراز آنها در مدارك فنی مشاهده شود، وضع موجود را پیمانكار و مهندس مشاور و كارفرما صورت جلسه می كنند.
تراز كف پی بناها وزیر سازی راهها تمام عملیاتی كه پس از انجام كار پوشیده می شوند و بعداً مرئی نیستند، یا به هر صورت، كنترل و اندازه گیری كامل آنها میسر نباشد، باید پیش از پوشیده شدن یا از بین یا از بین رفتن آثار آنها، صورت مجلس شود و به امضای مهندس ناظر و رئیس كارگاه برسد. این صورت مجلس ها ، ملاك اندازه گیری ها در تنظیم صورت وضعیت هاست. اگر پیمانكار عملیاتی را كه باید مورد آزمایش یا بازدید قرار گیرد و تایید شود، پیش از اینكه اقدامات پیشگفته انجام شود بپوشاند، موظف است پوشش های انجام شده را به هزینه خود بردارد و پس از انجام آزمایشها و بازدیدها و بازدید های لازم و تائید انجام كار از سوی مهندس ناظر، به هزینه خود، نسبت به پوشش مجدد و اصلاح كار اقدام كند.
ج) اندازه گیری ها بر اساس نقشه های اجرایی، دستور كارهای اجرا شده و صورت جلسه ها، كه شامل كروكی های لازم و روشن است، انجام می شود.

ماده 20. تجهیز كارگاه، تدارك مصالح، تجهیزات و ماشین آلات
الف) پیمانكار موظف است كه پس از تحویل گرفتن كارگاه ، با توجه به مدت تعیین شده برای تجهیز ، طرح جانمایی تجهیز كارگاه را ت تهیه كرده و پس از تائید مهندس مشاور، آن را مبنای تجهیز كارگاه قرار دهد. تامین آب، برق، سوخت  و مخابرات، و به طور كلی، تجهیز كامل كارگاه، به نحوی كه برای اجرای كار طبق اسناد و مدارك پیمان لازم است، به عهده پیمانكار می باشد، مگر آنكه در اسناد و مدارك پیمان، ترتیب دیگری پیش بینی شده باشد.
ب) تامین نیروی انسانی ، مصالح و تجهیزات، ماشین آلات و ابزار به عهده پیمانكار است، مگر آنكه در اسناد و مدارك پیمان، ترتیب دیگری پیش بینی شده باشد.
مصالح و تجهیزاتی كه پیمانكار برای انجام عملیات موضوع پیمان تهیه و در كارگاه نگهداری می كند، باید به قرار زیر باشد:
1) اگر منابع تهیه مصالح و تجهیزات در اسناد و مدارك پیمان تعیین شده  یا بعداً معین می شود، باید از همان منابع تهیه گردد. نمونه یا كاتالوگ فنی مصالح و تجهیزات یابد از نظر تطبیق با مشخصات فنی، بیش از سفارش، به تائید مهندس مشاور برسد. در هر حال، از نظر مرغوبیت باید كاملاً طبق مشخصات فنی باشد و مورد تائید مهندس مشاور قرار بگیرد.
2) ذكر منابع تهیه مصالح و تجهیزات در اسناد و مدارك پیمان یا تعیین آنها ضمن اجرا، از تعهدات پیمانكار در قبال تهیه مصالح مرغوب و كافی نمی كاهد. بدین روی، پیمانكار موظف است با مطالعه كافی نسبت به امكانات محلی و كیفیت منابع تهیه مصالح و تجهیزات، نظر و پیشنهاد خود را تسلیم مهندس مشاور كند. در صورتی كه استفاده از این قبیل منابع مورد موافقت مهندس مشاور و كارفرما قرار بگیرد، اقدام به تهیه و حمل آنها نماید. بدیهی است كه كارفرما این حق را دارد كه منابع تهیه مصالح را تغییر دهد و پیمانكار موظف به رعایت آن می باشد. اگر به مناسبت این تغییر محل، اضافه یا كسر هزینه ای بابت تغییر مسافت حمل یا عوامل دیگر ایجاد شود، تفاوت بهاء، به اقتضای مورد، از پیمانكار كسر یا به او پرداخت می شود. پیمانكار ملزم به رعایت مقررات مربوط به استخراج و بهره برداری شن و ماسه و دیگر مصالح معدنی است.
3) نوع، مقدار و تاریخ ورود مصالح و تجهیزات به كارگاه باید با مهندس ناظر صورت جلسه شود. مصالح باید به طور مرتب به نحوی انبار شود كه تمام آن به سهولت قابل بازرسی ، شمارش یا اندازه گیری باشد. انبار مصالح باید از هر لحاظ قابل حفاظت بوده تا مصالح در مقابل عوامل جوی و عوامل دیگر مصون باشد.
ج) هر گاه تهیه و یا توزیع مصالح و لوازمی در داخل كشور در انحصار دولت باشد، كارفرما تسهیلات لازم را برای تهیه آن مصالح و لوازم فراهم می كند. اگر تهیه بعضی از مصالح و لوازم، طبق مشخصات ذی ربط در داخل كشور میسر نباشد و ورود آنها هم از طرف دولت ممنوع شده یا بشود، كارفرما یا خودش اجازه ورود مصالح و لوازم مزبور را برای پیمانكار تحصیل می كند یا مشخصات را تغییر می دهد.
د)در مواردی كه مصالح و تجهیزاتی  باید به وسیله پیمانكار از خارج از كشور تهیه شود، كارفرما اجازه ورود آنها را از سازمان های ذیربط به هزینه پیمانكار تحصیل می نماید. هر گاه ضمن اجرای كار، محدودیت های جدیدی پیش آید كه به علت آن، پیمانكار نتواند مصالح و تجهیزات مورد نیاز اجرای كار را در مدتی كه برنامه پیشرفت كار ایجاد می كند از خارج از كشور تهیه و وارد كند، مراتب را با ذكر دلیل و ارائه اسناد از طریق مهندس مشاور به اطلاع كارفرما می رساند تا با توجه به برنامه زمانی اجرای كار، كارفرما در مورد چگونگی تامین این قبیل مصالح و تجهیزات ، تصمیم گیری نماید.
ه) در صورتی كه در اسناد و مدارك پیمان، مشخصاتی برای ماشین آلات و ابزار اجرای كار تعیین شده باشد، پیمانكار باید آنها را طبق مشخصات تعیین شده، تامین كند. هر گاه ضمن اجرای كار، مهندس مشاور تشخیص دهد كه ماشین آلات و ابزار موجود پیمانكار، برای اتمام كار در مدت پیمان كافی نیست یا مشخصات آنها برای اجرای كار مناسب نیست ، مراتب را به پیمانكار ابلاغ می كند. پیمانكار مكلف است كه ماشین آلات و ابزار خود را طبق نظر مهندس مشاور و در مدتی كه نامبرده تعیین می نماید، تكمیل و تقویت كند، بدون اینكه برای این كار ، ادعای خسارت یا هزینه های اضافی از كارفرما داشته باشد.
و) پیمانكار نمی تواند ماشین آلات و ابزار را كه برای انجام عملیات لازم است، از كارگاه خارج كند. در مورد بیرون بردن ماشین آلات كه در كارگاه مورد نیاز نیست، پیمانكار، تقاضای بیرون بردن ماشین آلات مزبور را به مهندس مشاور تسلیم می كند. مهندس مشاور به تقاضا ی او رسیدگی می كند، و در صورتی كه موجه باشد، اجازه خروج می دهد.
ز) در صورتی كه طبق اسناد و مدارك پیمان، تامین اقلامی از تجهیزات كه پیمانكار باید نصب كند و به طور دایم در كار باقی بماند، در تعهد كارفرما باشد، پیمانكار مسئول عملكرد ناقص احتمالی این تجهیزات  نیست، مگر آنكه ثابت شود كه نقص آنها مربوط به كار پیمانكار است.
ح) اگر در اسناد و مدارك پیمان، تكلیفی برای تهیه غذا، مسكن و دفتر كار كاركنان كارفرما، مهندس مشاور و آزمایشگاه در محل كار به عهده پیمانكار گذاشته شود، پیمانكار موظف به تامین آنها، طبق شرایط پیش بینی شده، می باشد.

ماده 21.حفاظت از كار و شخص ثالث، بیمه كار، مراقبت های لازم
الف) پیمانكار از روز تحویل كارگاه تا روز تحویل موقت عملیات موضوع پیمان، مسئول حفظ و نگه داری كار های انجام شده، مصالح، ماشین آلات و ابزار، زمینه ها راه ها، تاسیسات و بناهایی می باشد كه زیر نظر و مراقبت او قرار دارد، و به همین منظور، اقدامات لازم را برای نگه داری و حفاظت آنها در داخل كارگاه در مقابل عوامل جوی و طغیان آب رودخانه ها و سرقت و حریق و مانند اینها به عمل می آورد.
ب) پیمانكار در چارچوب مقررات و دستورالعمل های حفاظت فنی و بهداشت كار، مسئول خسارت های وارد شده به شخص ثالث در محوطه كارگاه است و در هر حال، كارفرما در این مورد هیچ نوع مسئولیتی بر عهده ندارد. كارفرما و مهندس مشاور می توانند در صورت مشاهده عدم رعایت دستورالعمل های حفاظت فنی و بهداشت كار، دستور توقف بخشی از كار را كه دارای ایمنی لازم نیست تا برقراری ایمنی طبق دستورالعمل ای یاد شده صادر نماید. در این حالت، پیمانكار حق مطالبه خسارت در اثر دستور توقف كار را ندارد.
پیمانكار متعهد است كه تدابیر لازم را برای جلوگیری از وارد شدن خسارت و آسیب به املاك مجاور اتخاذ نماید، و اگر در اثر سهل انگاری او خسارتی به املاك و تاسیسات مجاور یا محصول آنها وارد آید، پیمانكار مسئول جبران آن می باشد.
ج) پیمانكار مكلف است كه پیش از شروع كار، تمام یا آن قسمت از كار های موضوع پیمان را كه در اسناد و مدارك پیمان تعیین شده است، در مقابل مواردی از حوادث مذكور در اسناد یاد شده به نفع كارفرما نزد موسسه ای كه مورد قبول كارفرما باشد ، بیمه نموده و بیمه نامه ها را به كارفرما تسلیم كند. بیمه نامه ها باید تا تاریخ تحویل موقت اعتبار داشته باشد، تا زمانی كه تحویل موقت انجام نشده است، پیمانكار مكلف است كه بیمه نامه ها را تمدید كند. كارفرما هزینه های مربوط به بیمه به شرح پیشگفته را در مقابل ارائه اسناد صادر شده از سوی بیمه گر، عیناً به بیمه گر پرداخت می كند.
 آن قسمت از هزینه بیمه كه مربوط به مدت تاخیر غیر مجاز پیمانكار باشد ، به حساب بدهی پیمانكار منظور می شود.
در صورت بروز حادثه ای كه باعث از بین رفتن تمام یا قسمتی از كار های انجام شده و مصالح و تجهیزات پای كار شود، پیمانكار موظف است كه اولاً : مراتب را فراً به كارفرما و مهندس مشاور و طبق مقررات بیمه به بیمه گر اطلاع دهد و ثانیاً طبق دستور كارفرما یا مهندس مشاور، كارها را به حالت اولیه بازگرداند. برنامه زمانی كار های پیش گفته توسط پیمانكار تهیه می گردد و پس از تائید مهندس مشاور و كارفرما به اجرا در می آید. كارفرما خسارت های وارد شده بر آنچه را كه بیمه شده است از بیمه گر وصل می نماید و مبلغ وصل شده از بیمه گر را برای تجدید عملیات به تناسب پیشرفت كار و طبق هزینه تمام شده، اعم از هزینه مستقیم یا غیر مستقیم ( بالاسری )، با تائید مهندس مشاور به تدریج تا اعاده ی كار به حالت اولیه به پیمانكار پرداخت می كند. كارفرما باید موضوع پیمان كار را به نحوی بیمه كند كه در صورت بروز حادثه، خسارت دریافتی از بیمه گر برای اعاده كارها  به حالت اولیه كافی باشد، در صورتی كه تكلیف بیمه كار در اسناد و مدارك پیمان تعیین نشده باشد، پیش از شروع كار، پیمانكار چگونگی بیمه كار را از كارفرما استعلام می نماید  و كارفرما در مدت 10 روز كارها و حوادث مشمول بیمه را تعیین و به پیمانكار ابلاغ می نماید تا پیمانكار طبق مفاد این بند، در مورد بیمه كار اقدام نماید.
اگر كارفرما عملیات موضوع پیمان را بیمه نكند، در صورت وقوع حادثه، جبران خسارت های وارده شده به عهده او می باشد.
د) پیمانكار مكلف است كه تمام ساختمانها و تاسیسات موقت، ماشین آلات و ابزار و وسایل كارگاه را، كه متعلق به اوست و یا در اختیار اوست و برای انجام عملیات موضوع پیمان به كار گرفته، به هزینه خود بیمه كند و رونوشت بیمه ها را به كارفرما تسلیم نماید. ماشین آلات و ابزاری كه كارفرما در اختیار پیمانكار قرار می دهد، كارفرما بیمه می كند.
ه) پیمانكار موظف است كه روشنایی قسمتهایی از داخل كارگاه را كه باید روشن باشد تامین كند
 و همچنین تمام علائم راهنمایی و خطر و وسایل حفاظتی، و در صورت لزوم، حصاركشی را فراهم نماید و تعداد كافی نگهبان و مراقب در هر جا كه لازم باشد، بگمارد.
و) پیمانكار متعهد است كه عملیات اجرایی خود را طوری انجام دهد كه راه عبور مناسبی در پیاده رو و سواره رو برای عبور و مرور رهگذران و وسائط نقلیه همواره باز بماند و مصالح خود را در محل هایی انبار كند كه موجب ناراحتی یا زحمت ساكنان اطراف، یا رهگذران نشود. استفاده از ماشین آلات و ابزار در ساعات عادی كار، و در نتیجه، صدای آنها و همچنین استفاده از راه های معین به منظور انجام عملیات، مزاحمت تلقی نمی شود.
در مواردی كه اجرای كار ایجاب كند كه قسمتی از سواره رو و یا پیاده رو برای مدت موقت و با اطلاع مهندس مشاور یا مهندس ناظر  به كلی مسدود شود، پیمانكار با كسب مجوز لازم از مقامات محلی ، عبور و مرور را با راه های انحرافی كه مسیر آنها باید به تائید مهندس مشاور برسد تامین كند. كارفرما نیز مساعدت لازم را برای تحصیل مجوز های مورد نیاز به عمل می آورد.
 اگر ترتیب احتساب و پرداخت هزینه ایجاد و نگه داری راه های انحرافی در اسناد و مدارك پیمان معین نشده باشد این هزینه ها به عهده پیمانكار است. همچنین پیمانكار متعهد است كه در حمل مصالح و ماشین آلات و عبور آنها از راهها، پلها و تونلها، رعایت قوانین، مقررات و استانداردها را بكند و اگر عبور ماشین یا مصالحی ترتیب خاصی را ایجاد كند، با نظر كارفرما یا مهندس مشاور اقدام نماید. هر گاه پیمانكار بر خلاف مفاد این بند، رفتار نماید مسئول جبران خسارت های وارد شده می باشد.
ز) پیمانكار متعهد است كه انتظامات كارگاه را تامین نماید و از ورود اشخاص غیر مجاز و كسانی كه باعث اختلال نظم كارگاه می شود خود یا توسط مقامات انتظامی جلوگیری كند.
ح) هرگاه پیمانكار در اجرای تمام یا قسمتی  از موارد درج شده در این ماده سهل انگاری یا كوتاهی كند و از انجام تعهداتی كه طبق آن به عهده گرفته است خودداری نماید، كارفرما حق دارد آن تعهدات را به جای پیمانكار انجام دهد و هزینه های انجام شده و خسارت وارده را به اضافه 15 درصد به حساب بدهی پیمانكار منظور كرده و از مطالبات وی كسر نماید. در این صورت، هر گونه ادعای پیمانكار نسبت به این قبیل پرداخت ها و همچنین نسبت به تشخیص كارفرما، خواه از نظر اساس تخلف و خواه از نظر
مبلغ پرداختی، بی اثر می باشد.
ماده 22. ترتیب گردش مدارك ، نقشه ها و ابلاغ دستور كارها
الف ) تمام نقشه ها، مشخصات، دستورالعملها و استاندارهای فنی كه دارای مهر و امضای مهندس مشاور است، به تعداد نسخه های درج شده در اسناد و مدارك پیمان و در صورتی كه در اسناد و مدارك پیمان تعداد نسخه معین نشده باشد، در دو نسخه، بدون دریافت هزینه، در اختیار پیمانكار قرار
می گیرد. در صورت نیاز پیمانكار، نسخه های اضافی به هزینه او تكثیر می شود.
پیمانكار باید یك نسخه از نقشه ها و مشخصات، با آخرین تغییرات آنها را همیشه در كارگاه نگه داری كند، تا در صورت لزوم، به منظور بازرسی كارها در اختیار مهندسین مشاور، كارفرما یا نمایندگان آنها قرار گیرد. نسخه اصل نقشه ها و مدارك، تا پایان كار نزد مهندس مشاور باقی می ماند.
ب) پیمانكار موظف است كه پیش از آغاز هر قسمت از كار، تمام نقشه ها، دستورالعملها و دیگر اسناد و مدارك فنی مربوط به آن قسمت با دقت مطالعه  كند و اندازه درج شده در نقشه ها را كنترل نماید، به نحوی كه هیچ گونه ابهامی ز نظر چگونگی اجرای كار برای خود و كاركنانش باقی نماند. به طور كلی، كمبود نقشه برای هر قسمت از كار هرگز از تعهدات پیمانكار مبنی بر اجرای كامل كار نمی كاهد. در صورت مشاهده اشتباه در اندازه ها یا هرگونه ابهام یا كسری در مدارك، نقشه ها و دستورالعمل ها، پیمانكار باید به موقع رفع نقض آنها را از مهندس مشاور درخواست كند. مهندس مشاور موظف است كه با توجه به برنامه زمانی اجرای كار، برای تكمیل نقشه ها و ابلاغ به پیمانكار اقدام كند.
ج) هرگاه پیمانكار در مورد درستی نقشه ها و محاسبات یا دستور كارها، یا مشخصات مصالح و تجهیزاتی كه بنا به دستور كارفرما از منابع معینی تحصیل می شود ایرادی داشته باشد، باید با توجه به برنامه زمانی تفصیلی، مراتب را با ذكر دلیل به اطلاع مهندس مشاور برساند. در صورتی كه مشاور، درستی مدارك پیشگفته را تائید كند، ولی پیمانكار همچنان نسبت به آنها ایراد داشته باشد، پیمانكار باید موضوع را به كارفرما منعكس كند و پس از دریافت نظر كارفرما ، طبق نظر انجام دهد. در چنین حالتی، پیمانكار فقط مسئول اجرای درست كار است. و در مورد صحت نقشه ها، مشخصات، محاسبات و دستور كار های مربوط، مسئولیتی ندارد. هزینه رفع عیب و نقص در چنین مواردی به عهده پیمانكار نمی باشد.
د) پیمانكار، نقشه های كارگاهی را كه نقشه های جزئیات ساخت قطعات و قسمت های از كار است، در صورت  نیاز ضمن اجرای كار، بر اساس نقشه های اجرایی، مشخصات فنی و دستورالعمل سازندگان، تهیه می كند، و در سه نسخه، كه یك نسخه آن قابل تكثیر باشد،‌تسلیم مهندس مشاور می نماید. مهندس مشاور، نقشه های یاد شده را پس از بررسی و اصلاح لازم، تائید و در یك نسخه به پیمانكار ابلاغ می كند. نسخه قابل تكثیر این مدارك نزد مهندس مشاور نگهداری می شود.
ه) نقشه هایی چون ساخت، نقشه های كار های انجام شده به نحوی كه اجرا شده اند، می باشند و شامل تمام نقشه های اجرایی، اعم از تغییر یافته یا بدون تغییر است. پیمانكار باید نقشه های چون ساخت را به تدریج و طبق نظر مهندس مشاور در سه نسخه كه یك نسخه آن قابل تكثیر باشد تهیه كند و برای بررسی  و تایید، به مهندس مشاور بدهد. مهندس مشاور یك نسخه از نقشه های چون ساخت تائید شده را در اختیار پیمانكار قرار دهد.
و) پیمانكار باید مشخصات فنی، نقشه ها و دستورالعمل های نصب، راه اندازی  و بهره برداری  تجهیزاتی را كه تامین آنها به عهده اوست، از سازنده آنها بگیرد و در دو نسخه، به مهندس مشاور بدهد. مهندس مشاور، بر اساس مدارك سازنده، ‌نقشه های اجرایی محل استقرار تجهیزات یاد شده را تهیه و برای اجرا به پیمانكار ابلاغ می كند.
ز) مهندس مشاور ، تمام موافقت ها، معرفی ها، تصویب ها، اخطارها، و دستور كارها را به صورت كتبی، به پیمانكار ابلاغ می كند، و در مورد لزوم، به نحوه پیش بینی شده در اسناد و مدارك پیمان، به تائید كارفرما نیز
می رساند و سپس به پیمانكار ابلاغ می كند. پیمانكار، پس از وصول دستور كارها، می تواند برای اصلاح آنها اظهار نظر كند. اما در هر حال، موظف به اجرای چین دستور كارهایی است.
در موارد دستور كار شفاهی از سوی مهندس مشاور، پیمانكار می تواند درخواست ابلاغ كتبی آنها را بنماید و مهندس مشاور نیز مكلف است كه دستور كارها را كتبی به پیمانكار ابلاغ نماید. در غیر این صورت، این دستور كارها برای پیمانكار معتبر نیست.
مهندس مشاور یك نسخه رو نوشت از تمام نامه های ابلاغی ، همراه با نقشه ها، دستور كارها و صورت جلسه ها را برای كارفرما ارسال می كند.
ح) پیش از تحویل موقت كار طبق ماده 39، پیمانكار دستورالعمل های راه اندازی، راهبری، تعمیر و نگه داری را همراه با نقشه های چون ساخت در نسخه، كه یك نسخه آن قابل تكثیر باشد، به مهندس مشاور می دهد. مدارك یاد شده باید به نحوی باشد كه راهبری ، تعمیر و نگه داری تمام قسمت های موضوع پیمان به سهولت انجام شود  در صورتی كه در اسناد و مدارك پیمان، تعداد نسخه یا مشخصات ویژه ای برای مدارك موضوع این بند تعیین شده باشد، طبق آن عمل نماید.


ماده 23. حفاظت تاسیسات زیر بنایی و تغییر وضع آنها
پیمانكار باید عملیات موضوع پیمان را به نحوی اجرا كند كه به تاسیسات زیر بنایی موجود در كارگاه، مانند خطوط آب، برق، گاز، مخابرات و مانند اینها، آسیبی وارد نشود. هرگاه در اثر عمل پیمانكار، به تاسیسات یاد شده صدماتی وارد شود، پیمانكار متعهد است كه هزینه ترمیم و برقراری مجدد آنها را بپردازد. هرگاه پیمانكار نسبت به جبران خسارت وارد شده اقدام لازم و فوری به عمل نیاورد، كارفرما می تواند به هر طریق كه مصلحت بداند، برای رفع نقص و خسارت اقدام كند و هزینه آن را به اضافه 15 درصد به حساب بدهی پیمانكار منظور نماید. پیمانكار، از این بابت، حق هیچگونه اعتراضی ندارد.
در صورتی كه موقعیت تاسیسات زیرزمینی در اسناد و مدارك پیمان مشخص نشده باشد، پیمانكار باید با توجه به برنامه زمانی اجرای كار، تعیین وضعیت آنها را از مهندس مشاور استعلام كند و بعد از اعلام نظر مهندس مشاور، برای عملیات حفاری اقدام نماید. بدین ترتیب، مسئولیت پیمانكار در مورد بروز هر نوع حادثه و پرداخت خسارت و هزینه های پیشگفته در مورد تاسیسات زیرزمینی، منوط به آن است كه نوع، محل یا مسیر تاسیسات مزبور به اطلاع پیمانكار رسیده یا در اسناد و مدارك پیمان مشخص شده باشد.
هرگاه انجام عملیات موضوع پیمان، تغییر وضع تاسیسات یاد شده را ایجاب نماید، پیمانكار به كارفرما اطلاع می دهد تا سازمان های ذیربط  برای تغییر وضع اقدام نمایند. هزینه های مربوط به عملیات یاد شده، به عهده كارفرماست.

ماده 24. واگذاری ، پیمانكاران جزء
الف) پیمانكار حق واگذاری پیمان به دیگری را ندارد.
ب) پیمانكار می تواند به منظور تسهیل و تسریع در اجرای قسمت یا قسمتهایی از عملیات موضوع پیمان ، پیمانهایی با پیمانكاران جزء ببند، مشروط به آنكه آنان را از واگذاری كار به دیگران ممنوع كند. در صورتی كه در اسناد و مدارك پیمان، كارفرما، لزوم تائید صلاحیت پیمانكاران جزء را پیش بینی كرده باشد، پیمانكار موظف است كه تائید كارفرما را در این مورد تحصیل نماید. این واگذاری نباید از پیشرفت كار طبق برنامه زمانی اجرای كار بكاهد، و به هر حال به هیچ روی از مسئولیت و تعهدات پیمانكار نمی كاهد. پیمانكار مسئول تمام عملیاتی است كه توسط پیمانكاران جزء یا كاركنان آنها انجام می شود. در پیمان های بین پیمانكار و پیمانكار جزء باید نوشته شود كه در صورت بروز اختلاف بین آنها، كارفرما حق دارد، در صورتی كه مقتضی بداند، به مورد اختلاف رسیدگی كند. پیمانكار و پیمانكار جز نیز می پذیرند كه نظر كارفرما در این مورد قطعی است و تعهد می كنند كه الزاماً آن را اجرا نمایند.
هرگاه در پرداخت مطالبات پیمانكاران جز ء با توجه به شرایط درج شده در پیمان آنها، تاخیری روی دهد، در صورتی كه پیمانكار جز، تعهدات خود را بر اساس پیمان تنظیمی خود با پیمانكار كاملاً انجام داده و كار او مورد قبول و تائید مهندس مشاور باشد، كارفرما می تواند بنا بر تقاضای پیمانكار جز با حضور نماینده پیمانكار به كار او رسیدگی كند. اگر در اثر این رسیدگی، پیمانكار جز طلبكار باشد و از پرداخت آن خودداری كند كارفرما حق دارد طلب پیمانكار جز را برای كارهایی كه صورت وضعیت آن به پیمانكار پرداخت شده است، از محل مطالبات پیمانكار بپردازد. در صورتی كه با اخطار كارفرما، پیمانكار یا نماینده او برای رسیدگی حاضر نشوند كارفرما رسیدگی می كند و به شرح پیشگفته عمل می كند و این عمل قطعی و غیر قابل اعتراض است. هرگاه پس از فسخ پیمان، پیمانكاران جز مطالباتی از پیمانكار داشته باشند ، مهندس مشاور و كارفرما، به شرح پیشگفته موضوع را رسیدگی می كنند. اگر پس از رسیدگی و تهیه صورت حساب نهایی، پیمانكار مطالباتی داشته باشد، كارفرما می تواند طلب پیمانكار جز را از محل مطالبات پیمانكار بپردازد.

ماده 25.اجرای كار در شب
اجرای كار در شب، در موارد زیر مجاز است:
الف) در برنامه زمانی تفصیلی پیش بینی شده است.
ب) هر گاه به سبب بروز تاخیرهای از سوی پیمانكار ، انجام كار طبق تشخیص پیمانكار در مدت پیمان امكان پذیر نباشد، پیمانكار می تواند بدون آنكه حق دریافت اضافه هزینه كار را داشته باشد با تائید مهندس مشاور و موافقت كارفرما ، قسمتی از كار را در شب اجرا كند.
ج) هرگاه مهندس مشاور تشخیص دهد كه پیشرفت كار پیمانكار به نحوی نیست كه همه عملیات در مدت پیمان پایان یابد، می تواند  پس از موافقت كارفرما، به پیمانكار دستور دهد كه قسمتی از كار را در شب اجرا كند. در این حالت، پیمانكار مكلف به اجرای این دستور است و حق ادعا و یا مطالبه هیچ گونه خسارت و اضافه بها را ندارد.
د) اگر به تشخیص مهندس مشاور و تائید كارفرما برای جبران تاخیرهایی كه ناشی از قصور پیمانكار نیست ، كار در شب نیز انجام شود، اضافه هزینه های مربوط به مار در شب، با تائید مهندس مشاور و تصویب كارفرما، پرداخت می شود. در محاسبه این هزینه ها، به منظور تعیین این هزینه های اضافی دستمزد نیروی انسانی برای كار در شب، باید مقررات قانون كار و امور اجتماعی ملاك قرار گیرد.
پیمانكار متعهد است كه ترتیب كار را طوری دهد كه تا حد امكان، اجرای كار در شب برای ساكنان مجاور مزاحمتی ایجاد نكند.

ماده 26. آثار تاریخی و اشیای عتیقه
هرگاه ضمن اجرای كار، اشیای عتیقه یا آثار تاریخی و مسكوكات قدیمی و مانند آن در محل كار پیدا شود، پیمانكار متعهد است كه بی درنگ مراتب را از طریق مهندس مشاور به اطلاع كارفرما و طبق قوانین به اطلاع دستگاه های انتظامی برساند. كارفرما برای حفظ و نگه داری یا انتقال اشیای عتیقه ،اقدام فوری به عمل می آورد.
پیمانكار یابد تا زمان اقدام به حفاظت از سوی كارفرما یا مقامات ذیربط، برای حفظ و نگه داری اشیاء و آثار مزبور مراقبت لازم را به عمل آورد.
هرگاه اجرای این ماده، موجب توقف یا تعطیل عملیات موضوع پیمان گردد، طبق ماده 49 رفتار می شود.

ماده 27. اقامتگاه قانونی
اقامتگاه قانونی كارفرما و پیمانكار همان است كه در موافقت نامه پیمان نوشته شده است. در صورتی كه یكی از طرفین، محل قانونی خود را تغییر دهد، باید نشانی جدید خود را دست كم 15 روز پیش از تاریخ تغییر، به طرف دیگر اطلاع دهد، تا وقتی كه نشانی جدید به طرف دیگر اعلام نشده است ، مكاتبات به نشانی قبلی ارسال می شود و دریافت تلقی می گردد.

 

منبع: معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی ریاست جمهوری





طبقه بندی: فن شناسی مرمت و معماری،

تعداد کل صفحات : 61 :: 1 2 3 4 5 6 7 ...

  • سامان | اخبار | خرید اینترنتی